Lozingsvoorschriften tandheelkunde

Bij de activiteit 'Tandheelkunde' in het Activiteitenbesluit gaat het om het minimaliseren van de lozing van kwikhoudend afvalwater. Kwik zit in amalgaam dat tandartsen soms gebruiken als vulmateriaal. In een tandartspraktijk komt een belangrijk deel van het amalgaam, en dus ook het kwik, in het mondspoelwater terecht.

Inhoud

Toepassingsgebied

Tandartsen passen in veel gevallen zelf geen amalgaamvullingen meer toe, terwijl hun patiënten deze wel kunnen hebben. Bij het aanbrengen van nieuwe vullingen en het uitboren van oude vullingen kan daarom kwik in het afvalwater terechtkomen. Daarom zijn er regels voor alle tandartspraktijken. Vanaf 2021 is dit voor heel Europa gelijk.

Tandartspraktijken kunnen ook gevestigd zijn binnen andere inrichtingen. Denk aan verzorgingshuizen en ziekenhuizen. Een zelfstandig tandtechnisch laboratorium is geen tandartspraktijk.

Bij tandtechnische laboratoria werkt men niet met amalgaam. Men werkt wel met gips. De voorschriften in § 3.8.1 van het Activiteitenbesluit zijn dus niet van toepassing op tandtechnische laboratoria.

Vindplaats

De voorschriften voor het lozen van afvalwater afkomstig van tandheelkundige bewerkingen staan in § 3.8.1, artikel 3.154 van het Activiteitenbesluit.

Voor deze activiteit heeft men alleen de lozing op het vuilwaterriool geregeld. Voor lozingen in de bodem of in een hemelwaterriool moeten initiatiefnemers een maatwerkvoorschrift op basis van Artikel 2.2 Activiteitenbesluit aanvragen.

Voor een lozing in oppervlaktewater is een Waterwetvergunning nodig. De waterkwaliteitsbeheerder is in dat geval bevoegd gezag. Afhankelijk van de keur kan dit met een reguliere vergunning (korte procedure volgens de Algemene wet bestuursrecht).

In de oorspronkelijke tekst van het Activiteitenbesluit is een nota van toelichting (pdf, 27 kB) opgenomen.

BBT

BBT is het niet lozen van spoelwater met amalgaam. In de tandheelkunde gebruikt men sinds 1830 amalgaam voor het vullen van gaatjes in kiezen. Amalgamen worden gemaakt uit twee componenten:

  • een poeder van een tin-zilververbinding (Ag3Sn)
  • (meer dan 50%) kwik, de vloeistof

Voor Amalgaam bestaan tegenwoordig ook alternatieven zoals bijvoorbeeld keramiek en composiet. Toch kan in een tandartspraktijk nog steeds amalgaam in spoelwater terecht komen.

Een amalgaamafscheider (NEN-EN-ISO 11143) is de best beschikbare techniek (BBT) voor het zuiveren van amalgaamhoudend afvalwater. Dergelijke amalgaamafscheiders hebben voor kwik een afscheidingsrendement van tenminste 95%.

Gips

Gips (calciumsulfaat) lost gedeeltelijk op in water. Daarom kan de concentratie sulfaat hoger zijn (tot 1100 mg/l) dan de referentiewaarde van 300 mg/l onopgeloste stoffen. Deze waarde hanteren rioolbeheerders bij de beoordeling van het doelmatig beheer van afvalwater. Met een bezinkselafscheider kan men gips gedeeltelijk uit het afvalwater halen.

Voor gipslozingen staan in het Activiteitenbesluit geen specifieke voorschriften. Voor deze lozingen geldt wél de algemene zorgplicht. Artikel 2.1 lid 2 sub o kan men gebruiken om maatwerkvoorschrift op te stellen.

Maatregelen om de sulfaatconcentratie te verlagen vallen op basis van de kosten niet binnen de stand van de techniek. Over de problematiek van sulfaatlozingen in de riolering is een 'vraag en antwoord' beschikbaar.

Verboden en voorwaarden

Lozen mag alleen op het riool. Alle andere lozingsroutes zijn in beginsel verboden.

Voordat het afvalwater uit een tandartspraktijk in het vuilwaterriool komt, moet dit door een amalgaamafscheider. Deze moet voldoen aan voldoen aan de NEN-EN-ISO 11143.

Lozingsnormen voor afvalwater gelden op moment dat afvalwater vrijkomt.  Verdunnen van afvalwater is in strijd met een algemeen beginsel van de Wet milieubeheer artikel 10.29a : het beperken van het gebruik van grondstoffen (in dit geval water).

Voor het verlenen van vergunningen is een instructieregel hiervoor opgenomen in artikel 5.5 lid 3 van het Besluit omgevingsrecht (BOR).

In de lozingenbesluiten is het verbod tot verdunnen opgenomen in artikel 2.2a van het activiteitenbesluit of 2.3 Besluit lozen buiten inrichtingen. Uit oogpunt van doelmatigheid kan dit aangepast worden, bijvoorbeeld omdat het afvalwater door eenzelfde zuiveringsvoorziening kan worden geleid.

Als een bedrijf een lozingsnorm overschrijdt dan  moet dat bedrijf het productieproces aanpassen of het afvalwater (voor)zuiveren voor een lozing.

De genoemde lozingsvoorwaarden voor vuilwaterriool gelden voor het gemeentelijk riool maar ook voor een particulier stelsel. Daarbij maakt het niet uit of het particuliere stelsel aansluit op het gemeentelijk riool of direct aansluit op een afvalwaterzuiveringsinstallatie. De lozingsvoorwaarden zijn namelijk bedoelt voor en de bescherming van het milieu, de waterzuivering én het rioolstelsel.

Aanverwante wetgeving

Wet milieubeheer

De inhoud van de amalgaamafscheider is gevaarlijk afval. Hierop is titel 10.6 Wet milieubeheer (Wm) van toepassing. Dit betekent dat het afval moet worden afgegeven aan een erkende inzamelaar (art. 10.37 Wm) en dat de gegevens hierover moeten worden bewaard (art. 10.38 Wm).

Kwikverordening

Op 1 januari 2021 moeten alle in gebruik zijnde amalgaamafscheiders voldoen aan de Europese norm. De norm staat in artikel 10, vierde lid, onder b, van de kwikverordening (EU) 2017/852. Het daarin staat dat het zuiveringsniveau 95% moet zijn. In Nederland moet dat nu ook al.

Handelen in strijd met deze bepaling is verboden. Dit staat in artikel 2.8 van het (voorgenomen) Uitvoeringsbesluit kwikverordening.

Verordeningen zijn direct toepasbaar. Daarom hoeven deze regels niet in nationale wetgeving te staan. Een verordening is daarmee in alle lidstaten van de EU op een zelfde manier ingevoerd. Ook moet het overal tot een zelfde resultaat leiden. Lidstaten moeten verordeningen uit voeren. Daarom heeft de staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat een brief naar de Tweede Kamer gestuurd. Hierin staat een plan om het gebruik van amalgaan verder terug te dringen (pdf, 236 kB).

Wanneer verordeningen in strijd zijn met nationale wetgeving zal de nationale wetgeving op dit punt buiten beschouwing worden gelaten.

Controleaspecten

  1. Voldoet de amalgaamafscheider  aan NEN-EN-ISO 11143?
    1. Minstens 1 x per jaar geleegd / onderhouden (eis NEN-EN -ISO norm).
    2. Correcte afgifte inhoud van de afscheider en overig medisch afval aan een erkende inzamelaar voor gevaarlijk afval.