Nieuws

Onderzoek migratie zoetwatervis met een jaar verlengd

1 februari 2020.

Het onderzoek naar de migratie van zoetwatervis, dat in 2019 is gestart, is met een jaar verlengd tot juli 2021. De detectiepoorten bij gemalen en vispassages bij Kadoelen, Halfweg, Nauerna, Willem-I sluis en twee vispassages bij de Oranjesluizen zullen tot die tijd in werking blijven. Vis kan hierdoor gedurende twee jaar worden gevolgd, waardoor migratiepatronen beter zichtbaar zijn. Ook wordt dit voorjaar op enkele locaties nog extra vis gevangen en gezenderd. Het inrichten van een detectielocatie bij de spuisluis Muiden kon helaas geen doorgang vinden.

Het afgelopen jaar zijn 1844 vissen van 15 verschillende soorten voorzien van een zender (PITtag). Veel brasem en blankvoorn, maar ook snoekbaars en baars. Grote snoekbaars en baars zijn ook uitgerust met een van buitenaf zichtbare Floytag voor terugmelding door sport-of beroepsvissers. Vang je een vis met zo’n oranje merk?: Sportvisserij MidWest Nederland heeft een speciale site ingericht voor het melden van de vis. Zie het nieuwsbericht hieronder.

In totaal zijn tot 19 augustus 2019 717 individuele vissen gedetecteerd op een van de antennes met in totaal ruim 1,3 miljoen detecties. De resultaten laten zien dat de gemerkte brasems op grote schaal (tientallen km) migreren in relatief korte tijd. Individuele brasems worden op meerdere locaties gezien door de telemetrie. Ook wordt waargenomen dat gemerkte vissen langdurig in de buurt van een gemaaluitstroom blijven rondzwemmen.

gele lijn

Migratie zoetwatervissen Noordzeekanaal gestart

21 maart 2019
Het onderzoek naar migratie van zoetwatervissen tussen het Noordzeekanaal en omliggende wateren is gestart. Op dit moment is er onvoldoende inzicht in de migratie van zoetwatervis tussen het Noordzeekanaal en aangelegen boezem/polder gebieden. Vissen kunnen heen en weer zwemmen via (nieuwe) vispassages maar of en hoe vaak ze dat doen wordt nu onderzocht.

constructie_antennes_halfwegkDe komende maanden worden enkele duizenden vissen (snoekbaars, brasem, baars en blankvoorn)  voorzien van een zogenoemd PITtag. Zodra deze vissen door een detectiepoortje zwemmen, wordt de vis gedetecteerd. De detectiepoorten zijn geplaatst bij gemalen en vispassages bij Kadoelen, Halfweg, Nauerna, Willem-I sluis, Oranjesluis en Muiden. Deze blijven daar tot de zomer van 2020.

SnoekbaarskGrote exemplaren baars en snoekbaars worden óók van een uitwendig merk voorzien (zie foto). Vang je een vis met zo'n oranje merk?: Sportvisserij MidWest Nederland heeft een speciale site, snoekbaars-of-baars-met-oranje-tag-gevangen, waar je deze kan melden. Zet de vis alsjeblieft weer terug!

Foto’s: Ben Griffioen – Wageningen Marine Research

gele lijn

Schieraal 's nachts voorrang op bellenscherm

3 november 2018
De jaarlijkse trek van schieralen naar zee via het sluizencomplex IJmuiden is sinds kort weer op gang gekomen. Om die reden zet Rijkswaterstaat de bellenschermen in de Noordersluis – een maatregel tegen toename van verzilting van het Noordzeekanaal -’s nachts uit. Rijkswaterstaat kiest ervoor om de trek van de schieralen niet te veel te verstoren.
Elk najaar, van oktober tot in januari, zwemmen volwassen palingen (schieralen) naar zee om zich voort te planten. Dat voortplanten doen ze na een 6000 kilometer lange reis, dwars door de Atlantische Oceaan tot ze in de Sargassozee nabij de Caraïben zijn aangekomen. Ongeveer 10% van de Nederlandse populatie gaat naar de zee via IJmuiden. Door de droogte is de vismigratie wat vertraagd, maar na de neerslag van afgelopen week is de migratie van de schieraal op gang gekomen.

Bellenscherm deels uit

In het Noordzeekanaal stroomt zoutwater over de bodem vanuit IJmuiden richting Amsterdam. Om verzilting tegen te gaan, zetten we sinds september twee bellenschermen in aan weerszijden van de Noordersluis. Het geleidelijk toenemende zoutgehalte in dit kanaal in de richting van IJmuiden, is voor de trekvissen de manier om langzaam te wennen aan het hogere zoutgehalte van het water. Schieralen uit de wijde omtrek maken daarom juist gebruik van het Noordzeekanaal om naar zee te zwemmen. Het Noordzeekanaal is voor de schieralen dus een belangrijke route. Uit onderzoek is ook gebleken dat de vissen vooral door de spuisluizen en de Noordersluis trekken, maar de bellenschermen belemmeren de doorgang van deze trekvis.  De bellenschermen zijn vanwege de drukverschillen voor vissen slecht te passeren. Bij het zoeken van een uitweg bestaat de kans dat de vissen terechtkomen in de pompen van het gemaal, wat ze vaak niet overleven.
Om de trekvissen doorgang te geven naar zee, zet Rijkswaterstaat de bellenschermen bij de Noordersluis van 18:00 uur tot 07:00 uur uit. Dit doen we ’s nachts omdat in IJmuiden ruim 80% van de dieren alleen in het donker actief is. Overdag gaat het bellenscherm weer aan om verzilting tegen te gaan. Deze maatregel is verantwoord met het oog op de huidige en toekomstige omvang van de wateraanvoer via het Amsterdam-Rijnkanaal.

Onderzoek vismigratie

Rijkswaterstaat en regionale partners onderzoeken de komende jaren gezamenlijk de migratie van trek- en standvissen in en rondom het Noordzeekanaal. Gemalen, stuwen, dammen en sluizen vormen een barrière voor vissen, waardoor het bereiken van geschikte leefgebieden vaak onmogelijk is. Met name trekvissen, die migreren tussen zoet en zout water, hebben sterk te lijden onder de versnippering van watersystemen. Aan de hand van de onderzoeksresultaten kunnen gerichter maatregelen worden getroffen om een vrije migratie van trekvis te verbeteren.

gele lijn

De eerste resultaten van de onderzoeken (juni 2018)

12 juni 2018
De grote schieralen trekken massaal via het Noordzeekanaal bij IJmuiden naar de Noordzee. De kleine glasalen leggen de omgekeerde afstand af en maken gebruik van de vispassages. Hoe het onderzoek in zijn werk is gegaan en wat de eerste resultaten zijn, is samengevat in een korte film. De definitieve resultaten worden januari 2019 gepubliceerd.

gele lijn

Glasaal voor dichte deur

19 april 2018
De aal heeft het zwaar. Nieuw onderzoek moet ons leren hoe glasaaltjes beter van de zee naar de polder kunnen trekken. Vismigratie onderzoeker Ben Griffioen licht vismigratieonderzoek Noordzeekanaalgebied toe in Vroege Vogels.

gele lijn

Wereld vismigratiedag

11 april 2018
Op Wereld Vismigratiedag, zaterdag 21 april, presenteert het project Ecologische Verbindingszone Noordzeekanaal zich tijdens de open dag bij boezemgemaal Halfweg. Ook in IJmuiden is een activiteit voor Wereld Vismigratiedag. Daar kan men een visbemonstering bijwonen. Zie ook de officiële site van World Fish Migration Day.