Het Nationaal Water Programma 2022-2027

Cover NWP

Nederland en water zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. We leven met, naast, op en in het water. Er liggen grote opgaven voor het waterdomein: Nederland moet zich aanpassen aan de gevolgen van klimaatverandering, we moeten blijven werken aan een goede bescherming tegen overstromingen en aan een klimaatrobuuste zoetwatervoorziening tegen toenemende droogte. Ook de zorg voor goede waterkwaliteit en duurzame drinkwatervoorziening verdient aandacht.

Daarnaast zijn allerlei functies afhankelijk van water, zoals de scheepvaart, de landbouw en de natuur. Op de Noordzee moeten vele functies, waaronder de opgaven voor windenergie, natuurontwikkeling, duurzame visserij, scheepvaart en zandwinning, in balans met elkaar een plek krijgen. Om aan te geven hoe we omgaan met de uitdagingen van ons water, ontwikkelt de Rijksoverheid het Nationaal Water Programma 2022-2027. Dit doen de ministeries van Infrastructuur en Waterstaat, Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit gezamenlijk.

In het Nationaal Water Programma 2022-2027 beschrijft de Rijksoverheid de hoofdlijnen van het nationale waterbeleid en de uitvoering ervan in de rijkswateren en -vaarwegen. Dit staat in één programma waarmee de Rijksoverheid anticipeert op de inwerkingtreding van de Omgevingswet.

Het doel van het NWP: toekomstbestendig water in Nederland

Het programma geeft een overzicht van de ontwikkelingen binnen het waterdomein en legt nieuw ontwikkeld beleid vast. Dit doen we voor de periode 2022 – 2027, maar we kijken ook verder vooruit. We werken aan schoon, veilig en voldoende water dat klimaatadaptief en toekomstbestendig is. Ook is er aandacht voor de raakvlakken van water met andere sectoren. De ministeries van Infrastructuur en Waterstaat, Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit hebben de gezamenlijke verantwoordelijkheid voor het opstellen van het NWP. Dit ontwikkelen we samen met medeoverheden, drinkwaterbedrijven, maatschappelijke organisaties en branche- en sectorpartijen. Om de uitdagingen rondom water het hoofd te bieden is samenwerking cruciaal.

Voortkomend uit wetgeving

Op grond van Europese regelgeving en de nationale Waterwet zijn iedere 6 jaar nationale plannen voor water nodig. In het NWP komen het huidige Nationaal Waterplan (voor beleid) en het Beheer- en ontwikkelplan voor de rijkswateren (voor beheer) samen. Daarnaast zijn het Programma Noordzee, de stroomgebiedbeheerplannen en de overstromingsrisicobeheerplannen onderdeel van het NWP. Hiermee geeft het programma invulling aan de Europese richtlijnen voor water (voor ingewijden: dit zijn de KRW, ROR, KRM en MSP).

Inhoudelijke thema’s

Het NWP beschrijft de nationale beleids- en beheerdoelen op het gebied van klimaatadaptatie, waterveiligheid, zoetwater & waterverdeling, waterkwaliteit & natuur, scheepvaart, en de functies van de rijkswateren. Denk aan het omgaan met droogte, onze dijken, en het borgen van de drinkwatervoorziening en de bevaarbaarheid van onze rivieren en kanalen. Hierbij kijken we naar de raakvlakken binnen en tussen de verschillende waterthema’s, ook in de verschillende ‘water’ gebieden (dit zijn: Noordzee, Zuidwestelijke Delta, Waddengebied, IJsselmeergebied, Rivieren, Kanalen en Rijnmond-Drechtsteden). Dat brengt samenhang in het waterbeleid aan. Daarnaast laten we de raakvlakken zien tussen water en andere thema’s als landbouw, landschap, bodem en het energie- en klimaatbeleid. Het programma biedt daarmee overzicht en inzicht van wat ons nu en in de toekomst te wachten staat.

Het participatieproces

We willen een integraal waterprogramma waar partners en betrokkenen goed mee uit de voeten kunnen, zowel qua beleid als in de uitvoering.
Omdat water zo belangrijk is voor Nederland, werkt de Rijksoverheid al in een vroeg stadium samen met partijen die hier een belang in hebben en organiseren we afstemming. Dit doen we met medeoverheden, drinkwaterbedrijven, maatschappelijke organisaties en branche- en sectorpartijen. De koepels (UvW, IPO, VNG en Vewin) zijn vertegenwoordigd in de programmastructuur van het NWP. Partijen die bij het waterbeleid en -beheer betrokken zijn, raadplegen we op verschillende momenten. Het participatieproces kent verschillende participatiemomenten, zoals te zien is op de tijdlijn van het participatieplan (pdf, 280 kB).

Terugblik op zienswijzeprocedure

Het Ontwerp Nationaal Water Programma 2022-2027 en bijlagen, lagen tussen maart en september 2021 ter inzage. Gedurende deze maanden kon iedereen met een specifieke zienswijze reageren op de inhoud van deze plannen. De reactietermijn is inmiddels verstreken.

Vanuit heel Nederland en diverse buurlanden zijn zienswijzen ingediend. De 89 ingediende zienswijzen bestaan uit ongeveer 1490 deelzienswijzen. 13 zienswijzen zijn afkomstig uit het buitenland: 7 uit Duitsland, 2 uit België, 2 uit Schotland, 1 uit Denemarken en 1 uit Engeland. Het merendeel van de zienswijzen is ingediend door maatschappelijke partijen (maatschappelijke organisaties, belangenverenigingen en branche- en sectororganisaties), gevolgd door medeoverheden (31%) en bedrijven (16%).

Meer dan de helft van de deelzienswijzen heeft betrekking op de Noordzee en het Programma Noordzee. Ook de gebieden Wadden en IJsselmeer en de onderwerpen waterkwaliteit, klimaatadaptatie en waterveiligheid kregen veel zienswijzen. Het merendeel van de zienswijzen ging over het beleidsdeel. De zienswijzen tonen zorgen over en betrokkenheid bij de veelheid aan ontwikkelingen in het waterdomein. Uit veel ingediende zienswijzen komt de wens naar voren voor een stevigere en meer integrale regierol van de rijksoverheid bij de complexe ruimtelijke vraagstukken. Deze wens bleek eerder ook uit het participatietraject.

Eerdere participatiesessies

Naast de zienswijzeprocedure zijn er thema- en gebiedssessies georganiseerd voor maatschappelijke organisaties, sectorpartijen en medeoverheden. En het Overlegorgaan Fysieke Leefomgeving (OFL) organiseert een consultatie met waterstakeholders. Na publicatie van het ontwerp start de tweede zienswijzenprocedure.

Lees meer over de wijze waarop dat gebeurt, het tijdpad, de planning en hoe u hierin kunt participeren in het participatieplan (pdf, 280 kB).

Andere landen worden ook betrokken, omdat het rivierwater via de buurlanden Nederland instroomt en doorstroomt naar zee. Alles wat bovenstrooms gebeurt, is van directe invloed op de Nederlandse watersituatie. En andersom: wanneer Nederland ingrepen doet, kan dat in andere landen gevolgen hebben. Landen rondom de Noordzee werken hierin ook nauw samen. De Nederlandse overheid informeert deze buurlanden van de plannen van het NWP.

Het milieueffectrapport (PlanMER) bij NWP

Ter ondersteuning van de besluitvorming van het Nationaal Water Programma 2022 – 2027 stellen de ministeries een PlanMER op. Dit is een rapport dat de gevolgen van het NWP voor onze leefomgeving en het milieu beschrijft. Ter voorbereiding van het PlanMER is in een Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) de scope en diepgang beschreven. De NRD heeft ter inzage gelegen en de reacties hierop zijn verwerkt in de reactienota (pdf, 1.5 MB).