Ontwikkelingen in 2020

Overzicht van belangrijke ontwikkelingen in 2020

Landbouw centraal op RBO werkconferentie 14 september 2020

Rijn-West verkent haalbaarheid landbouwplatform

Nieuwsbrief Rijn-West verschenen:

download (pdf, 510 kB)

Landbouw centraal op RBO werkconferentie 14 september 2020

De bijdrage van de landbouw aan het halen van de doelen voor schoon water stond centraal op de werkconferentie van het Regionaal Bestuurlijk Overleg (RBO) op 14 september. Eke Buis van Directie Plantaardige Agroketens en Voedselkwaliteit van het ministerie van LNV gaf een presentatie van de voorstellen van het ministerie voor het mestbeleid en het Nitraat Actie Programma (NAP-7 en -8). Daarnaast besprak het RBO de mogelijkheden voor een laagdrempelige financiering van bovenwettelijke maatregelen door agrariërs, bijvoorbeeld via een landbouwportaal.

Aandachtspunten voor mestbeleid

De presentatie van de contouren van het nieuwe mestbeleid werd door het RBO positief ontvangen, maar er waren wel een aantal vragen en aandachtspunten. Het mestbeleid kent 3 contouren: grondgebondenheid, sturen op afvoer en verwaarding van mest en gebiedsgerichte aanpak in gebieden waar de grondwaterkwaliteitsnorm wordt overschreden (m.n. zuidelijk zand). Het accent ligt in het 7e NAP op samenwerking tussen boeren, overheden, NGO’s, eigen verantwoordelijkheid, gebiedsaanpak. In het 8e NAP volgen indien onvoldoende resultaat ingrijpender gebiedsgerichte maatregelen (wortel en stok). Zie: https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/mest/plannen-kabinet-nieuw-mestbeleid

Het RBO noemde als belangrijke aandachtspunten:

  • de concrete vormgeving van de samenwerking en de gebiedsprocessen;
  • benutten van koppelkansen, daarbij wel de verbetering van de waterkwaliteit als doel in het oog houden;
  • hoe stimuleer je vrijwilligheid, rekening houdend met het businessmodel van de boer;
  • de koppeling met omgevingsvisie/-plan.

Over het verband met de Gebiedsdocumenten Agrarisch Waterbeheer van het DAW is nog onduidelijkheid. Verder heeft het RBO nog vragen over de relatie met het bodembeleid, de nalevering van fosfaat en bepleit het RBO het stimuleren van vaste organische mest.

Laagdrempelige financiering

Om de ambities voor schoon water te realiseren schatten de leden van het RBO dat ongeveer 70% van de agrariërs bovenwettelijke maatregelen neemt om de waterkwaliteit te verbeteren. Afhankelijk van de kenmerken van de landbouw in de gebieden van de waterbeheerders kan de manier van stimuleren verschillen. Een laagdrempelige financiering is in veel gebieden een factor van belang. Daarom onderzoekt Rijn-West mogelijkheden om hierbij samen te werken. Op 14 september zag en hoorde het RBO presentaties van het Samenwerkingsverband Noord-Nederland, het Landbouwportaal Noord-Holland en de pilots van de landelijke pilot vanuit het Nationaal Strategische Plan (NSP) in het kader van het EU-landbouwbeleid (GLB). Er waren veel vragen, onder andere. Naar de overheadkosten, de effectiviteit en mogelijkheden om ook kleine investeringen mogelijk te maken.

Uit de discussie bleek dat alle partners in Rijn-West wel iets met de financiering willen, maar dat de manier waarop kan verschillen. Samenwerking op Rijn-West niveau kan werken, mits dat ook de eigen doelstellingen van de partners dichterbij brengt.

De nieuwe financiering via het GLB (opvolger van POP-3) zal over 2 jaar ingaan. Rijn-West gaat werken aan een voorstel waarmee er op dat moment een portaal of andere structuur staat die laagdrempelige financiering mogelijk maakt. Hiermee gaat Rijn-West de komende twee jaar aan de slag met de partijen die zich hierbij willen aansluiten. Het RBO bespreekt op 25 november een voorstel voor aanpak.

Rijn-West verkent haalbaarheid landbouwplatform

Met het Deltaplan Agrarisch Waterbeheer (DAW) werkt de landbouw verder aan verduurzaming. Een deel van de financiering ervan vindt plaats vanuit het Gemeenschappelijk Landbouw Beleid (GLB)[1], soms aangevuld met nationale of regionale gelden. De GLB-gelden worden nu via de POP3 methodiek verdeeld.

De toekenning van POP-gelden verloopt soms moeizaam, er zijn ingewikkelde regels en belemmerende voorwaarden. Ook zijn veel (overheids)partijen betrokken. Het is daardoor voor agrariërs vaak omslachtig om een beroep te kunnen doen op beschikbare gelden. Dit werkt demotiverend voor veel partijen en gaat ten koste van het draagvlak onder boeren voor het omschakelen naar een duurzame landbouw.

Bieden van laagdrempelige toegang

Rijn-West partners zijn begin 2020 gestart met een verkenning of één digitaal loket of platform voor DAW-subsidies haalbaar is op Rijn-West niveau. Doel is het bieden van laagdrempelige en efficiënte toegang tot onder meer financiering van coaches, DAW-maatregelen (aanpassen bedrijfsvoering en investeringen) en kennisdelingsactiviteiten.

Het beoogde platform wil boeren, het DAW én overheden ontzorgen bij complexe aanvragen en de afhandeling van subsidies. Het zou hét loket moeten worden dat per gebied maatregelen ‘op maat’ stimuleert. En aanvraag en verantwoording van gelden richting Europa en overheden organiseert.

Ervaningen Landbouwportaal Noord-Holland

Het platform Rijn-West kan voortbouwen op de schat aan ervaring die is opgedaan met het Landbouwportaal Noord-Holland. Dit portaal draait nu 1,5 jaar en verstrekte in die periode ongeveer 6 miljoen Euro aan subsidies voor verdere verduurzaming van de agrarische sector. Daarnaast kijkt Rijn-West naar de ervaringen met andere succesvolle loketten: bij Rijn-Oost (maatregelen voor de Zoetwatervoorziening Oost-Nederland/ZON), Samenwerkingsverband Noord-Nederland (SNN) en Stimulus in Noord-Brabant (Stimulus). Ook wordt verkend of en hoe de geldstromen van de volgende GLB-periode ontsloten kunnen worden door deze lokketten.

Landbouwportaal

Op basis van de verkenning besluit het RBO Rijn-West vóór de zomer 2020 over een mogelijk vervolg. Bij een positief besluit zal een kwartiermaker de organisatie van het loket gaan oppakken. Zoals nu voorzien zou het platform dan begin 2022 in werking kunnen zijn.

[1] Europees geld uit het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (een derde van de Europese begroting)