Ontwikkelingen in 2019

Schoon water in Beeld 2019 Meer aandacht voor beheer, uitvoering maatregelen in grote wateren, bescherming waterwinning voor menselijke consumptie, impuls voor DAW, werken aan vismigratie, informatie over projecten en interviews. Dit zijn enkele onderwerpen uit Schoon Water in Beeld 2019, dat u hier kunt lezen.

Informatie over ontwikkelingen in 2018 en eerder

Overeenkomst doelen overige wateren

Op de RBO-bijeenkomst van 12 december 2019 hebben Gedeputeerde van Zuid-Holland Jeanette Baljeu en bestuurders van waterschappen de overeenkomst ‘Ecologische doelen voor overige wateren’ ondertekend. Ook de provincie Nood-Holland doet dat. Daarmee hebben beide provincies en bijna alle in deze provincies gelegen waterschappen de overeenkomst ondertekend.

RBO dec 19-1

Verdere stap naar betere waterkwaliteit

Dit betekent een verdere stap naar een betere waterkwaliteit, omdat er nu ook uniforme uitgangspunten zijn voor de kleinere wateren (wateren die kleiner zijn dan 5 hectare). Voor de grotere wateren, de KRW-waterlichamen, waren al veel eerder ecologische doelen vastgesteld en maatregelen uitgewerkt. Maar zeker ook de kleinere, overige wateren zijn van groot belang voor de waterkwaliteit, in die kleine wateren zelf maar ook omdat maar ze zijn aangesloten op de grotere oppervlaktewaterlichamen.

Op basis van de overeenkomst worden nu doelen vastgesteld en maatregelenpakketten opgesteld om die ecologische doelen te bereiken. Jeannette Baljeu: “Een goede waterkwaliteit in ons watersysteem is van belang voor vele gebruiksfuncties en voor de leefomstandigheden van planten en dieren. Dit is ook opgenomen in de Europese Kaderrichtlijn Water (KRW).”

Waterschappen initiatiefnemer

De waterschappen bepalen de ecologische doelen voor overig water en leggen de huidige toestand vast. Die doelen zijn bevestigd zodra de provincie daarmee heeft ingestemd. De doelen worden vastgelegd in een doeltabel, maar hoeven niet naar de EU in Brussel te worden gerapporteerd. De ecologische doelen voor overige wateren zijn uiterlijk voor 1 juli 2021 bepaald en 31 december 2021 vastgesteld.

De uniforme uitgangspunten zijn ook van belang omdat overig water kan bijdragen aan specifieke functies waarvoor de waterkwaliteit van belang is, zoals Natuur Netwerk Nederland, Natura-2000 gebieden, grondwaterbeschermingsgebieden en (officieel) zwemwater. En is het praktisch voor de twee provincies en de waterschappen om met dezelfde uitgangspunten te werken en is het makkelijker om erover te communiceren.

Samen werken aan mooie boerensloten

Zo’n 70 boeren en tuinders keken samen met waterschapsmensen naar praktische maatregelen die een positieve bijdrage kunnen leveren aan een betere waterkwaliteit op de recente Bodem- en Waterdag van Hoogheemraadschap van Rijnland.

Bodem en waterdan Rijnland 1

Boeiende gesprekken tijdens de drukke Bodem- en Waterdag van Rijnland

Voor het waterschap zijn de argrariërs belangrijke partners in verbetering van boerenslootkwaliteit. Hoogheemraad Waldo von Faber nodigde de boeren en tuinders nadrukkelijk uit om met Rijnland in gesprek te gaan over schone sloten.
Marieke van Leeuwen, regiocoordinator DAW voor West-Nederland en Mike Dijkstra, procesleider van Rijnland, begeleidden samen de workshop Ecologie van de sloot. “Wat mij opviel, is dat boeren super gemotiveerd zijn om zelf iets te doen aan verbetering van de kwaliteit van boerensloten, zolang de maatregelen inpasbaar zijn in hun agrarische bedrijfsvoering”, vertelt Marieke. Boeren gaven ook aan dat er werk gemaakt moet worden van andere bronnen die de ecologie van sloten verstoren (ganzen, rivierkreeften).
Verder was er onder boeren veel waardering voor de grote inspanningen die het waterschap verricht om te zorgen voor voldoende zoet water ten tijde van droogte en voor het tegengaan van verzilting. Hoogheemraad von Faber nam de vraag van agrariërs mee ‘naar huis’ of het mogelijk is het onderhoud van sloten bij de landbouw te leggen. Hij komt daar later op terug.

Een videoverslag van de dag kunt u bekijken op https://youtu.be/7sX2vQek-Us

Versnellen aanpak in akkerbouw en bollenteelt

Bijna 30 deelnemers uit landbouw, kennisinstellingen, waterschappen en provincies bespraken de urgentie van de aanpak van waterkwaliteit (het “waarom”) en werkwijzen om DAW te versnellen (het “hoe”). Dat leverde een aantal kansrijke acties op. Lees het verslag.

DAW maakt tussensprint

Hoe kunnen we in de melkveehouderij in het westelijk veenweidengebied het werk van DAW (Deltaplan Agrarisch Waterbeheer) verder versnellen? Ruim 20 mensen vanuit agrarische collectieven, DAW, overheden, LTO en agrarisch adviseurs gingen in een workshop op 30 januari 2019 aan de slag en kwamen tot een flink aantal acties en aanbevelingen. Zoals het geven van meer zicht op economische aantrekkelijkheid van diverse werkwijzen en nieuwe gebiedsaanpakken starten. Lees het verslag.

Versnelling DAW 1

In actie om aanpak in akkerbouw en bollensector te versnellen

Concreter maken van de opgave voor waterkwaliteit voor boeren en telers, bijvoorbeeld door een nutriëntenatlas te maken (zoals de atlas voor gewasbeschermingsmiddelen); ontzorgen van boeren met een nieuwe subsidieregeling (GLB) die simpel is en vertrouwen wekt; stimuleren van zelf meten door boeren en telers. Dit zijn voorbeelden van kansrijke acties die het resultaat zijn van de workshop “Versnellen van DAW in de akkerbouw en bollensector” op 28 mei 2019.

Bijna 30 deelnemers bespraken de urgentie van de aanpak van waterkwaliteit (het “waarom”) en werkwijzen om DAW te versnellen (het “hoe”). De deelnemers waren regionale vertegenwoordigers op het raakvlak landbouw en waterkwaliteit: LTO afdelingsbestuurders met een waterportefeuille, KAVB Kring bestuurders, agrarische collectieven, agrarisch adviseurs, kennisinstellingen, landbouwspecialisten bij waterschappen en provincies uit het samenwerkingsverband Rijn-West.

Opgaven concreet in beeld brengen

Verschillende presentaties gaven aan dat er voor zowel akkerbouw en bollenteelt op nationaal én regionaal niveau nog een opgave ligt, vooral bij gewasbescherming, erfemissie en uitstroom van fosfor en stikstof. De concentraties dalen het laatste decennium sneller dan daarvoor. Toch geven de cijfers nu wel een indicatie dat er nog een tandje bij moet om in 2027 de KRW doelen te halen. Het zou motiverend werken om beter te definiëren welke opgave(n) binnen de invloedsfeer van de agrarisch ondernemer liggen. Wat wordt beïnvloed door de dagelijkse bedrijfsvoering en wat moet op een andere manier worden opgelost? Het in beeld brengen van deze gebiedsspecifieke wateropgaven is één van de grote opgaven waar DAW in 2019 aan werkt.

Peter Knippels -senior beleidsmedewerker van de KAVB- gaf een presentatie over innovatieve trajecten die op dit moment lopen in de bollensector.

Kansrijke werkwijzen

Daarna werd in twee groepen gewerkt aan het inventariseren van kansrijke werkwijzen voor versnellen 
en het aangeven van prioriteiten en wie voor welke actie aan de lat staat. Het resultaat is een overzicht van acties, inclusief partijen die de acties gaan uitvoeren. Na de zomer wordt geïnventariseerd n hoe het 
daarmee staat.

In het najaar van 2019 volgt een tweede workshop.

Download het verslag van de bijeenkomst

Meer informatie: Caroline van de Veerdonk, veerdonk@org-id.org

Het werken aan waterkwaliteit gaat om meer dan mestproblematiek en nutriënten concentraties. Bij ons is naar verwachting meer winst te halen door het werken aan een goede inrichting en goed beheer en onderhoud.

DAW versnellen in melkveehouderij

Hoe kunnen we in de melkveehouderij in het westelijk veenweidengebied het werk van DAW (Deltaplan Agrarisch Waterbeheer) verder versnellen? Ruim 20 mensen vanuit agrarische collectieven, DAW, overheden, LTO en agrarisch adviseurs gingen in een workshop op 30 januari 2019 aan de slag en kwamen tot een flink aantal acties en aanbevelingen. Zoals het geven van meer zicht op economische aantrekkelijkheid van diverse werkwijzen en nieuwe gebiedsaanpakken starten.

Hoe kunnen we in de melkveehouderij in het westelijk veenweidengebied het werk van DAW (Deltaplan Agrarisch Waterbeheer) verder versnellen? Ruim 20 mensen vanuit agrarische collectieven, DAW, overheden, LTO en agrarisch adviseurs gingen in een workshop op 30 januari 2019 aan de slag en kwamen tot een flink aantal acties en aanbevelingen. Zoals het geven van meer zicht op economische aantrekkelijkheid van diverse werkwijzen en nieuwe gebiedsaanpakken starten.

Aanleiding voor de workshop was de constatering dat DAW inmiddels een goede start geeft gemaakt, maar dat dit nog niet overal voldoende is om tot een goede waterkwaliteit en watervoorziening te komen. Er kan nog een tandje bij en de DAW-aanpak moet een nog bredere toepassing krijgen. Mede daarom hebben de waterschappen, provincies en andere partners in het stroomgebied Rijn-West aangeboden te helpen met het opschalen en versnellen van DAW.

Een eerste gezamenlijke activiteit van DAW en Rijn-West zijn vier workshops in 2019 over ‘versnellen’. Rijn-West en DAW zoeken met deze workshops naar antwoorden op vragen als waarom en hoe we DAW verder kunnen versnellen. De workshop melkveehouderij op 30 januari was hiervan de eerste.

Het definiëren van de opgave op lokaal niveau is van groot belang voor de motivering van boeren. Als een boer ergens heel hard zijn best voor moet doen en ondertussen is de boodschap dat we niet weten of het werkt en of het wel nodig is, heeft hij vast nog wel wat anders te doen.

Als eerste vraag kwam de urgentie (het ‘waarom’) van het DAW aan de orde. Op landelijk niveau maar vooral ook voor de individuele boer. Om de doelen voor waterkwaliteit in 2027 te halen moet er nog een tandje bij, zoveel is wel duidelijk. Maar niet álle gebieden hebben te maken met overschrijdingen van nutriënten in water of dezelfde verbeterpunten. Om het peloton van agrariërs te motiveren zich in te zetten voor waterkwaliteitsverbetering is het hard nodig dat zij de opgave en urgentie van de waterkwaliteit in hun invloedsfeer kennen. Waar ligt de finishlijn? Om die gebiedsspecifieke wateropgave duidelijk te maken moeten de waterschappen, samen met LTO, in 2019 nog flink aan de bak.

DAW wil boeren helpen verantwoordelijkheid te nemen, te professionaliseren en te ondernemen.

Hierna maakten de deelnemers een overzicht van kansrijke werkwijzen voor versnelling en gaven zij aan welke werkwijzen het meest versnellend kunnen werken.

Een kleine greep uit de geselecteerde acties:Versnelling DAW 2

  • waterkwaliteitsopgave per gebied in beeld brengen en visueel maken;
  • meer meten, inzetten op het samen (waterschap en boer) meten van ecologie;
  • creëer een financieel voordeel voor bedrijven die goed scoren, bijvoorbeeld door stapelen van voordelen, meer ontwikkelruimte, lagere rente bank, hogere prijs product;
  • communicatie naar burgers om te laten zien wat agrariërs doen voor betere waterkwaliteit;
  • ontwikkelen van projecten gericht op erfbetreders en opleiden van nieuwe bodemcoaches.

Aan het eind van de workshop is een aantal concrete acties benoemd en is aangegeven wie waarvoor aan de lat staat. Over drie maanden zal iedereen aangeven hoe het met de acties staat. En na de zomer komt er een vervolgworkshop waar de uitvoeringsafspraken worden besproken en waar nodig kracht worden bijgezet.

Download verslag

Meer informatie: Caroline van de Veerdonk (veerdonk@org-id.org | mobiel 06-53410156) of Marieke van Leeuwen (mvleeuwen@projectenltonoord.nl | mobiel 06-10364392).

Het vertrekpunt van DAW is goed water, maar de opgave is om andere zorgen van de boer mee te pakken. Waterkwaliteit en waterkwantiteit kunnen bijvoorbeeld niet zonder elkaar. Boeren die afgelopen droge zomer konden beregenen, hadden een goede oogst en hebben daardoor nu veel minder stikstof uitspoeling.