Wat is onze opgave?

Wat is onze opgave in Rijn-West?

Er is, en er wordt hard gewerkt aan schoon en gezond water. Door waterschappen, provincies, Rijkswaterstaat en andere overheden en ook door agrariërs, drinkwaterbedrijven en andere gebruikers. Maar er ligt nog steeds een aanzienlijke opgave. Belangrijke knelpunten voor schoon water in Rijn-West zijn onder andere:
• een teveel aan meststoffen in het water,
• te weinig natuurlijke inrichting en beheer,
• bedreigingen van grondwaterkwaliteit.

Daarnaast staat het werken aan schoon en gezond water voor een aantal nieuwe uitdagingen, zoals medicijnresten, nieuwe stoffen zoals PFAS en GenX en invasieve exoten. Ook opgaven op andere gebieden hangen vaak samen met de opgaven voor schoon en gezond water. Bijvoorbeeld bodemdaling, zoetwatervoorziening, klimaat, biodiversiteit, aanpak stikstof en verstedelijking. Kortom, om onze sloten, meren, kanalen en grondwater schoon en gezond te krijgen én te houden is er werk aan de winkel!

Samenwerking en focus

Water houdt zich niet aan de grenzen van een waterschap, provincie of zelfs de Nederlandse grenzen. De KRW vraagt niet voor niets een stroomgebiedsaanpak. De partners in Rijn-West werken aan een Strategische Adviesnota waarin een aantal thema’s nadruk krijgen:
Landbouw (nutriënten en gewasbeschermingsmiddelen)
Rioolwaterzuiveringsinstallaties (RWZI’s)
Vismigratie
Habitat en beheer
Stedelijk Water
Grondwater
Medicijnresten en nieuwe stoffen
Vergunningen, toezicht en handhaving

Aanpak nationaal en internationaal

Ook op nationaal en internationaal niveau worden opgaven gezamenlijk aangepakt:
• Delta-aanpak Waterkwaliteit en Zoetwater
Versnellingstafels
Andere opgaven/koppelingen
• Buitenland

Terug naar beginpagina Rijn-West

Strategische Adviesnota

Het RBO Rijn-West werkt aan een Strategische Adviesnota. Deze moet begin juli gereed zijn. Op deze plaats komt binnekort hierover meer informatie.

Landbouw

Steinsetuin RBO-32 150

Er ligt –nog steeds- een flinke opgave om de belasting van het water vanuit de landbouw te verminderen. Veel agrariërs, hun organisaties zoals LTO en de Agrarische natuurverenigingen hebben al maatregelen genomen en er zijn veel projecten gestart. Toch is op veel plaatsen de hoeveelheid meststoffen (stikstof en fosfor) in het water nog te hoog en ook bij gewasbeschermingsmiddelen ligt er nog een duidelijke opgave. Rijn-West ondersteunt het Deltaplan Agrarisch Waterbeheer (DAW) en de partners in Rijn-West werken ook op andere manieren aan deze opgave. Meer over de landbouwopgave en –aanpak.

Rioolwaterzuivering

groote lucht 150

Alle RWZI’s in Rijn-West samen leveren tussen 25 en 30% van de belasting met stikstof en fosfor aan het oppervlaktewater. Bovendien staan zij voor de opgave om ook medicijnresten en andere nieuwe stoffen te gaan zuiveren. Sommige RWZI’s zijn inmiddels aangepast en er zijn succesvolle pilots. Maar de opgave vraagt miljoeneninvesteringen van de waterschappen en daarom een aanpak op langere termijn met duidelijke prioriteiten.

Habitat en beheer

Duivenvoordse plder 150

Er is in de afgelopen perioden veel geïnvesteerd in natuurvriendelijke oevers (NVO’s), natte natuurgebieden en andere maatregelen om sloten, plassen en kanalen natuurlijker in te richten. En met succes, zo is er in Rijn-West x km NVO aangelegd en dat is ook zichtbaar in mooie projecten <link>. Voor de periode tot 2027 ligt er nog een opgave, waarbij het er ook om gaat tot een samenhangend (nat) natuurnetwerk te komen. Bovendien wordt steeds meer duidelijk dat een natuurvriendelijk beheer essentieel is voor de effectiviteit van de investeringen in inrichting en de KRW-doelen te bereiken.

Vismigratie

Vissen 150

Trekvis is een belangrijke graadmeter voor een gezond ecosysteem en een goede waterkwaliteit. Dat vraagt om voldoende geschikte leefgebieden voor vis (vishabitats) én een goede bereikbaarheid van die leefgebieden (routes voor vismigratie). Rijn-West heeft door zijn ligging in de delta een sleutelrol voor vismigratie. Kenmerkende vissen voor de Rijndelta zijn aal en driedoornige stekelbaars die vanaf de zee de wateren van de Rijndelta optrekken. Rijn-West werkt met een Routekaart-aanpak, het realiseren van een netwerk van leefgebieden (paling- en windelandschap) en onderzoek naar de effectiviteit aan deze opgave voor vismigratie. Meer over vismigratie.

Grondwater

Foto 12a Grondwatermeetpunt 150

Gemiddeld genomen is de toestand van het grondwater in Rijn-West goed. Maar op onderdelen zijn er problemen:

  • een aantal grondwaterafhankelijke natuurgebieden krijgt onvoldoende schoon water,
  • plaatselijke verontreiniging door diffuse bronnen van verontreiniging, vooral nutriënten, gewasbeschermingsmiddelen en zware metalen,
  • beschermen van drinkwaterbronnen (o.a. resten medicijnen, lozingen stoffen zoals Genx).

Naast herstelmaatregelen en afstemming van doelen voor N2000 en KRW is meer aandacht nodig voor meting en monitoring.
Meer over gondwater.

Stedelijk water

Stedelijk 150

Schoon en gezond water is ook in steden belangrijk en het krijgt steeds meer belangstelling van gemeenten en bewoners. Het gaat om schoon, levendig, helder en visueel aantrekkelijk water, recreatie, kroos, algen, beplanting en zwerfvuil. Ook klimaat speelt voor gemeenten een steeds grotere rol. Er zijn grote verschillen tussen gemeentes en zelfs tussen wijken. Een aparte opgave is de grote hoeveelheid nieuwe woningen die de komende jaren gebouwd moet worden. Keuzes voor de inrichting van nieuwe wijken leggen de situatie voor jaren vast. Het is belangrijk het verbeteren van de waterkwaliteit regionaal aan te pakken en te verbinden met andere issues, met name aan Ruimtelijke Adaptatie (klimaat). Rijn-West wil aandacht voor en samenwerking bij dit onderwerp stimuleren.

Vergunning en handhaving

Lozing 150

De opgave is te zorgen dat vergunningen voor het lozen van industrieel afvalwater actueel, volledig en adequaat zijn. Omdat het om grote aantallen gaat (alleen voor RWS meer dan 800) is dat een flinke opgave. Uit een pilot van Rijkswaterstaat blijkt dat bij 75% van de vergunningen aanpassing nodig is, de mate waarin verschilt. Bij 25% van de lozingen zijn “nieuwe” stoffen gevonden.

Regelmatig bezien van vergunningen zorgt voor transparantie en op gevolgen voor o.a. drinkwaterwinning. Het is ook een prikkel voor bedrijven om zaak op orde te krijgen. Afstemming tussen waterbeheerders en vergunningverleners (vooral RWS, provincie en waterschappen) is hard nodig.

Medicijnresten en stoffen

Medicijnen 150

Medicijnresten komen na gebruik van medicijnen, via de urine en ontlasting in het riool terecht. De meeste rioolwaterzuiveringsinstallaties (RWZI’s) verwijderen de medicijnresten niet of nauwelijks en lozen daarmee via het effluent de resten op het oppervlaktewater. Diergeneesmiddelen komen grotendeels via mest en urine op de bodem en vervolgens via uitspoeling in het oppervlakte- en grondwater terecht. Dat negatieve gevolgen voor het waterleven en voor de drinkwaterbereiding. Landelijk is een ketenaanpak “Medicijnen uit water” gestart. Onderdeel is onder andere opvang van röntgencontrastvloeistoffen en stimuleren van inleveren van ongebruikte medicijnen. Daarnaast zal –deels op langere termijn- aanpassen van de RWZI’s nodig zijn.

Andere opgaven

De opgaven voor schoon water zijn nauw verbonden met andere opgaven voor water, klimaat en ruimtelijke inrichting. Het “meekoppelen” van maatregelen en projecten biedt kansen, maar is vaak ook gewoon nodig om de aanpak haalbaar en betaalbaar te maken. Het gaat onder andere om:
• Zoetwatervoorziening
• Ruimtelijke adaptatie
• Bodemdaling
• Biodiversiteit
• Natuurbeleid
• Landbouwbeleid

Overzicht en links

Buitenland

Informatie volgt

Versnellingstafels

Er zijn 3 bestuurlijke versnellingstafels die een extra verdieping en impuls willen geven aan de prioriteiten van de Delta-aanpak. De tafels hebben binnen hun opdracht bestuurlijk mandaat om te komen tot besluitvorming. De 3 versnellingstafels zijn:

  • Nutriënten en gewasbeschermingsmiddelen (“landbouw”)
  • Opkomende stoffen en medicijnresten (“stoffen”)
  • Overkoepelende tafel Delta-aanpak Breed.

Delta-aanpak

De Delta-Aanpak is er op gericht om de problematiek van nutriënten, gewasbeschermingsmiddelen, medicijnresten en opkomende stoffen in water aan te pakken. Daarmee richt de Delta-aanpak zich op alle belangrijke bronnen voor waterverontreiniging: landbouw, stedelijk afvalwater en industrie. Daarnaast wordt ingezet op de inrichting van de grote wateren en bescherming van de bronnen voor drinkwater. Door te kijken wat iedere partij zelf kan bijdragen aan een impuls is de brede intentieverklaring tot stand gekomen en in 2016 ondertekend. Naast de overheden, ook door partners uit o.a. de landbouw-, industrie- en zorgketen.

Meer informatie op site Delta-Aanpak