Datamanagement

Voor het beoordelen van waterkeringen is een grote hoeveelheid gegevens nodig. De verandering van het beoordelen op overstromingskans in plaats van de overschrijdingskans, betekent dat de gegevens- en informatiebehoefte voor het uitvoeren van de beoordeling verandert. Hiervoor wordt in kaart gebracht welke informatie nodig is voor het beoordelen met het Wettelijk Beoordelingsinstrumentarium 2017 (WBI 2017).

Onzekerheden worden in het WBI 2017 explicieter meegenomen en het is van belang dat voor de beoordeling de informatie op de juiste manier wordt gebruikt en rekening mee wordt gehouden. Voor het datamanagement is het belangrijk om vragen te beantwoorden als over welke gegevens beschik ik?, Welke gegevens heb ik mogelijk nodig?, Hoe kom ik aan deze gegevens en hoe kan ik mij voorbereiden? In figuur 1 wordt de datastroom binnen de beoordeling weergegeven.

Datastroom

Figuur 1 Datastroom

Herleiden en hergebruik van data

Het is gebleken dat het kunnen herleiden en hergebruiken van data rondom de beoordeling van groot belang is en een grote meerwaarde kan hebben. De herleidbaarheid van de beoordelings­resultaten biedt tijdens de beoordeling voordelen en geeft ook na de beoordelingsronde inzicht in de betekenis van het veiligheidsoordeel. Dit kan helpen in andere waterveiligheidsprocessen.
Tussenproducten in de beoordeling kunnen van waarde zijn bij een ontwerp van een versterkingsmaatregel of voor het verlenen van een vergunning.
Hiervoor is het nodig om op een efficiënte en effectieve manier data te organiseren en je voor­afgaand aan de beoordelingsronde af te vragen,
welke (tussen)producten van de beoordeling ook van waarde kunnen zijn voor andere processen.

Kin Sun Lam (Deltares):

“In het WBI wordt het op orde hebben van de gegevens en gegevensbeheer steeds belangrijker. Niet alleen voor het goed kunnen bepalen van de invoergegevens, maar ook voor de herleidbaarheid van het resultaat en de herbruikbaarheid in andere waterkeringstaken. Daarnaast wordt het beoordelen, maar ook andere taken, steeds meer softwarematig ondersteund. Om efficiënt gebruik te kunnen maken van de software, worden van daaruit ook eisen gesteld aan het gegevensbeheer. “

Handleiding Datamanagement

De handleiding Datamanagement is een inhoudelijk document bedoeld voor de toetsers met een toelichting op de wijze waarop data in het WBI gebruikt kan worden (met name toelichting op parameterlijsten en uitwisselformaten). In de handleiding komt ook terug hoe de aansluiting van de Veiligheid Nederland in Kaart (VNK) database voor o.a. sterkte en DINO tabel op het WBI eruit ziet. Welke VNK-gegevens kunnen op welke manier gebruikt worden? Daarnaast wordt in de handleiding ook bekeken hoe de aansluiting is met relevante basisregistraties, o.a. BRO –basisregistratie ondergrond. Er wordt ingegaan op welke data vanuit de basisregistraties voor beoordeling gebruikt kan worden en op welke manier.

Schematiseringshandleidingen

De data met betrekking tot de sterkte van de waterkering valt onder de verantwoordelijkheid van de waterkeringbeheerder. Om te zorgen dat waterkeringbeheerders zo goed mogelijk de data kunnen voorbereiden moeten zij weten in welke vorm data nodig is en hoe dit ingevoerd kan worden in de software RisKeer. Maar ook hoe er van de data gekomen kan worden tot goede schematisaties voor de verschillende toetssporen en welke data en resultaten kunnen worden geëxporteerd. Hiervoor zullen o.a. schematisatiehandleidingen (zie rechterkolom onder 'Downloads') worden opgeleverd. Deze geven aanwijzingen voor het schematiseren van de toetssporen vanuit de veld-, laboratorium- en meetgegevens. Deze handleidingen moeten ertoe bijdragen dat de schematisaties voor de toetssporen zo uniform mogelijk worden opgesteld.

Stochastische ondergrondschematiseringDijk

Het schematiseren van de ondergrond is een bijzonder element in de schematisaties. Door de relatief grote variatie in de grondopbouw ten opzichte van de beschikbare ondergrondgegevens zijn de onzekerheden groot. Om deze onzekerheden mee te nemen in de toetsing wordt de ondergrond in de beoordeling stochastisch geschematiseerd. Dit betekent dat verschillende samenstellingen van de ondergrond worden meegenomen met een bepaalde kans van voorkomen. In vorige ronden werd er deterministisch geschematiseerd, wat betekent dat er een algemene voorstelling van de ondergrond werd gemaakt en deze gold als een maatgevende voorstelling. Om te zorgen dat voor alle primaire waterkeringen de basis voor de gebruikte ondergrondschematisaties in de toetsing van een gelijkwaardig en van voldoende kwaliteitsniveau is, wordt er een globaal stochastische ondergrondschematisatie (WBI-SOS) aangereikt. Dit gebeurt op basis van geologische kennis, inclusief een handleiding hoe deze te gebruiken. Om SOS te kunnen gebruiken zal deze aangevuld moeten worden met lokale ondergrondgegevens en/of kennis om tot de invoer te komen voor de rekenmodellen voor de toetssporen piping, macrostabiliteit en zettingsvloeiing.

De WBI-SOS wordt geleverd met een handleiding met aanwijzingen om zo objectief en uniform mogelijk gebruik te maken van de WBI-SOS en schematisatie van de ondergrond. De stochastische ondergrondschematisatie maakt gebruik van ondergrondgegevens die straks verplicht in de BRO moeten worden opgenomen.

Ligging Primaire Waterkeringen

Het is belangrijk om te weten waar de waterkeringen liggen. De ligging van de primaire waterkeringen is de basis voor de beoordeling, de waterkeringdata en de rapportage van de (beoordelings-) resultaten. Binnen WBI wordt de Nationale Basisbestanden Primaire Waterkeringen geïntegreerd in de software RisKeer. Er is binnen WBI daarom veel aandacht besteedt aan het nadenken over hoe waterkeringbeheerders het Nationale Basisbestanden Primaire Waterkeringen up-to-date kunnen houden. Hiervoor is een werkwijze (incl. functioneel ontwerp) opgeleverd. Aspecten zoals referentie bij opknippen, referentie van de informatie en versiebeheer zijn hier expliciet in opgenomen.

Terminologielijst en parameterlijstDuingebied ten Noorden van de Hondsbossche Zeewering, werkzaamheden golfbreker

Termen, definities van termen en parameters moeten binnen WBI eenduidig en uniform zijn. Hiervoor wordt één terminologielijst van termen die gebruikt worden in WBI en één parameterlijst opgesteld. Voor de opzet en definities is aansluiting gezocht met Aquo-Lex, het woordenboek van de Aquo-standaard voor de uitwisseling van gegevens binnen de watersector. De ambitie is om de lijsten in Aquo-Lex op te nemen.

Waterveiligheidsportaal

In vorige ronden werd er gebruik gemaakt van verschillende software. In WBI 2017 wordt er gebruikt gemaakt van een integrale software, genaamd RisKeer. Het wordt hierdoor belangrijker om data op een bepaalde manier te beschrijven. Er worden dus meer eisen aan het verzamelen van de data gesteld om te zorgen dat beheerders efficiënt en op een uniforme wijze de gewenste gegevens kunnen inlezen in de software voor het beoordelen. Voor het samenbrengen van de resultaten tot een landelijk beeld wordt het Waterveiligheidsportaal ontwikkeld. In dit portaal zullen herleidbare veiligheidsoordelen worden gevraagd, zodat de Inspectie Leefomgeving en Transport via dit portaal hun bijdrage kunnen doen. Ook zal in dit portaal de koppeling (ILT) worden gelegd met de prioritering en programmering van het Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP).