Wat is een gemeentelijke structuurvisie?

Een gemeentelijke structuurvisie is een strategisch beleidsdocument over de ruimtelijke en functionele ontwikkelingen in de gemeente. Het geeft aan waar welke functies wenselijk zijn en waar niet. In deze visie gaat het dus voornamelijk om de keuze op hoofdlijnen van de voorgenomen ruimtelijke ontwikkelingen en het ruimtelijk beleid. Gemeentes kunnen ook structuurvisies maken voor een thema, zoals water, natuur, bedrijvigheid etc. Een gemeente is verplicht voor het gehele grondgebied één of meer structuurvisies op te stellen. Als de visie van belang is voor de waterhuishouding betrekt de gemeente volgens afspraak de waterbeheerders bij het opstellen van zo’n structuurvisie. In het nieuwe stelsel van de Waterwet (2009) stelt de gemeente waterplannen op. De ruimtelijke onderdelen daarvan gelden tevens als structuurvisie volgens de Wro.

Alleen juridisch bindend voor de gemeente
Een structuurvisie is niet juridisch bindend voor anderen dan de gemeente zelf. Beleid dat in de structuurvisie is opgenomen, moet de gemeente eerst vastleggen in bestemmingsplannen, voordat zij juridische binding geven. De gemeente bepaalt zelf de vorm van het structuurplan en de procedure. Het watertoetsproces is geen verplicht onderdeel van de procedure, maar valt wel onder de afspraak in het bestuursakkoord water om het watertoetsproces te doorlopen als een ruimtelijk plan gevolgen heeft voor de waterhuishouding.

Vorm van structuurvisie vrij
Een structuurvisie is vormvrij. De Wet ruimtelijke ordening schrijft niet voor hoe een structuurvisie er uit moet zien. De opsteller is vrij om een vorm te kiezen die het beste past bij de ruimtelijke opgaven, de werkwijzen en de politieke en bestuurlijke cultuur. Structuurvisies gelden beleidsmatig en juridisch niet voor andere overheden. Een gemeentelijke structuurvisie bindt alleen de gemeente zelf. Tegen een vastgestelde structuurvisie is geen bezwaar of beroep mogelijk.

Intergemeentelijke structuurvisie
Meerdere gemeentes kunnen samen een intergemeentelijke structuurvisie opstellen. De procedure daarvoor is dezelfde als voor een structuurvisie van één gemeente, de samenwerkende gemeenten maken van tevoren afspraken over de procedure. Besluitvorming vindt plaats in de gemeenteraden van de afzonderlijke gemeentes.

Andere wetgeving
De gemeente bepaalt zelf de procedure voor het opstellen en vaststellen van de structuurvisie, tenzij andere wetgeving of bestuursakkoorden een bepaald traject voorschrijven. Dit kunnen bijvoorbeeld de wettelijke bepalingen voor de milieueffectrapportage zijn, de watertoetsprocedure volgens het Nationaal Bestuursakkoord Water, of de eisen van zorgvuldig bestuur volgens de Algemene wet bestuursrecht. In het Nationaal Bestuursakkoord Water (2003 en 2008) is afgesproken om het watertoetsproces te volgen bij elk ruimtelijk plan met waterhuishoudkundige gevolgen. In het Rijkswaterplan 2008 en bestuurlijke notitie watertoets 2009 is dit nogmaals onderstreept.

Bekendmaken van gemeentelijke structuurvisie
Als een structuurvisie ruimtelijke ontwikkelingen bevat, moet de gemeente op basis van het Besluit ruimtelijke ordening (Bro) bekend maken dat zij een structuurvisie voorbereid. Maar deze verplichting geldt niet als er een milieueffectrapport moet komen; dan kan de kennisgeving in het kader van de m.e.r.-procedure plaatsvinden.

Inspraakverordening
De gemeente moet volgens de gemeentewet een inspraakverordening hebben. Die regelt dan ook de inspraak bij een structuurvisie. Mocht er geen inspraakverordening bestaan, dan geldt de Algemene wet bestuursrecht. Gelet op de aard van het instrument zal er waarschijnlijk altijd een vorm van inspraak of participatie zijn.

Water als integraal onderdeel van de ruimtelijke planning
Om water integraal deel te laten uitmaken van de ruimtelijke planning, is het nodig de ruimtelijke gevolgen van de wateropgaven in ruimtelijke plannen op te nemen. De nieuwe Waterwet (2009) legt een koppeling met het planstelsel en de instrumenten van de Wro. Dit wil zeggen dat de waterplannen op provinciaal niveau ook ruimtelijke plannen (structuurvisies) zijn op basis van de Wet ruimtelijke ordening.


Officiële publicaties