Wat houdt compenseren in?

Mitigatie en compensatie
Het watertoetsproces is gericht op het maken van ruimtelijke plannen zonder negatieve effecten op het watersysteem, of zelfs voor verbetering van het watersysteem. Toch is dat niet altijd mogelijk en wegen andere belangen zwaarder. Dan komen mitigatie en compensatie aan de orde. Dit moet de initiatiefnemer in het ruimtelijk plan of besluit regelen.
Mitigatie is het voorkomen of beperken van negatieve effecten door het nemen van inrichtingsmaatregelen.
Compensatie is het elders aanleggen van watermaatregelen als dat in het plan zelf niet kan.

Wanneer signaleren?
Of compensatie nodig is blijkt doorgaans tijdens de fase van planontwikkeling. De initiatiefnemer kan compenserende maatregelen dan meteen mee nemen. Waterbeheerders signaleren de noodzaak om te compenseren en kunnen ideeën aanleveren voor oplossingen. Het kan ook voorkomen dat de waterbeheerder pas bij het maken van het wateradvies signaleert dat compensatie nodig is bijvoorbeeld omdat het plan niet aan de criteria voldoet.

Zorgvuldigheid
De Algemene wet bestuursrecht (zie rechterkolom) regelt in artikel 3.2 en 3.4 dat er bij de planvorming zorgvuldig feitenonderzoek, en een zorgvuldige belangenafweging moet plaatsvinden en dat de motivering van de plannen zorgvuldig is. De feiten moeten bekend zijn, de belangen moeten zijn afgewogen en de motivering moet zorgvuldig zijn. Dat geldt ook voor de waterbelangen. Maar het betekent niet altijd dat het waterbelang voor andere belangen gaat. Bijvoorbeeld als er meer woningen komen én (dus) minder ruimte voor water dan gewenst (of nodig).

Hoe compensatie regelen?
Compensatie kan geregeld zijn in:

  • Een regionaal of gemeentelijk waterplan
  • Een intentieovereenkomst in een specifiek watertoetsproces;
  • Compensatieplicht in waterbeheersplan in combinatie met keur;
  • Compensatieplicht in waterbeheersplan in combinatie in een zienswijze en beroep.

Waterplan en intentieovereenkomst
In een waterplan legt de provincie of de gemeente in samenwerking met het waterschap het algemene beleid over compensatie dat geldt voor alle ruimtelijke plannen vastgelegd.
Bij een intentieovereenkomst komen waterbeheerder en initiatiefnemer voor een concreet plan overeen hoe de compensatie zal plaatsvinden. Bijvoorbeeld in aparte bestuursovereenkomst of als onderdeel van de afsprakennotitie.

Combinatie met de keur
Bij combinatie met de keur geeft de waterbeheerder ontheffing van de keur onder de voorwaarde dat de compensatie er komt. Dit is alleen mogelijk als de waterbeheerder de compensatieplicht deugdelijk heeft verankerd in bekend gemaakt beleid, zoals een waterbeheersplan of een afzonderlijk beleidsdocument. Juridisch is het weigeren van een keurontheffing alleen mogelijk als er overwegende waterstaatkundige bezwaren zijn, bijvoorbeeld als het verlies aan ruimte voor water in strijd is met het geldend waterschapsbeleid.

Vragen om compensatie
Waterbeheerders kunnen in hun wateradvies en uiteindelijk ook met een zienswijze tijdens de besluitvormingsfase en door het instellen van beroep om compensatie vragen. Dat lukt alleen als zij de compensatie goed in hun eigen beleid hebben vastgelegd.


Officiële publicaties