Betalen voor compenseren

De manier van compenseren en de financiering ervan hoort met de besluitvorming over het ruimtelijk plan geregeld te zijn. Een ontwikkeling waarbij de compensatie niet goed geregeld is, kan in strijd zijn met een goede ruimtelijke ordening. Naast een regeling in een plan of besluit moet er vaak een privaatrechtelijke overeenkomst komen (bijvoorbeeld met de projectontwikkelaar) om de compensatie ook daadwerkelijk te realiseren. De Grex-wet maakt het ook mogelijk om een exploitatieovereenkomst te maken of een exploitatieplan op te stellen om de financiering te regelen. Daarvoor is het wel nodig dat er in de gemeentelijke structuurvisie een beschrijving staat van de principes van het compenseren. Daarin is het goed om op te nemen:

  • De grondslag voor de compensatie
  • Een omschrijving van de compensatiemaatregelen
  • De bij de compensatie betrokken partijen
  • Termijn waarbinnen de compensatie moet zijn uitgevoerd
  • Wie er compenseert
  • De publiekrechtelijke besluiten die eventueel nog nodig om de compensatie uitgevoerd te krijgen
  • De wijze waarop de kosten van de compensatie zijn verdeeld
  • Wat er gebeurt als de compensatie niet goed of niet tijdig tot stand komt
  • Wat er gebeurt als er geschillen over de overeenkomst ontstaan
  • Boeteclausules

Deze lijst is een voorbeeld. Bij privaatrechtelijke overeenkomst zijn de betrokken partijen in principe vrij om hun eigen afspraken te maken.

Meerdere waterschappen experimenteren met het instellen van een waterfonds, een compensatiefonds of een waterbank. Kenmerk hiervan is dat een ontwikkelaar van een project waarvoor compensatie nodig is, dit niet zelf en direct in het plan realiseert, maar afkoopt of ‘opspaart’. Of andersom: dat de ontwikkelaar geld uit het fonds krijgt als die meer dan de noodzakelijke hoeveelheid water realiseert. Dan kan de compensatie van meerdere plannen op een geschikt moment en een goede plaats in één keer plaatsvinden. Vooral bij kleinere binnenstedelijke projecten is deze manier van werken aantrekkelijk. In één keer de compensatie aanleggen biedt ook kansen voor een betere ruimtelijke kwaliteit.