Vechtstromen zet zich in voor klimaatactieve steden

Door klimaatverandering krijgen steden steeds vaker te maken met hevige neerslag, langdurige droogte, hoge temperaturen en hittestress. Met adaptatiemaatregelen kunnen de effecten hiervan worden verminderd. Daarnaast zijn mitigerende maatregelen mogelijk die de klimaatverandering zelf afremmen. Binnen het landelijke project Klimaatactieve stad (KAS) wordt geprobeerd om beide soorten maatregelen zoveel mogelijk in samenhang te bekijken. Waterschap Vechtstromen is een van de trekkers van KAS.

Het nemen van adaptatiemaatregelen en mitigerende maatregelen is niet nieuw”, zegt Jeroen Buitenweg, senior beleidsadviseur Waterketen bij waterschap Vechtstromen. “Tot nu toe is de keuze voor de ene of de andere soort maatregelen echter nog vaak ad hoc en sectorafhankelijk. Zo zal een gemeentelijke afdeling die zich bezighoudt met riolering eerder voor adaptatiemaatregelen dan voor mitigerende maatregelen kiezen. Dat zagen we onder andere in Hengelo toen we daar in 2012 in het kader van de Klimaatactieve stad in kaart brachten welke maatregelen de gemeente en het waterschap al nemen.”

Hittestress

Buitenweg vervolgt: “Om wateroverlast door hevige neerslag in de toekomst te voorkomen werd hier de rioolcapaciteit uitgebreid. Een effectieve maatregel, maar als je op termijn ook hittestress wilt voorkomen, kun je hemelwater veel beter bovengronds afvoeren en zorgen voor groenstroken die het water vasthouden. Daarmee voorkom je niet alleen de wateroverlast, maar zorg je ook voor koeling in de wijk. In de wijk Hart van Zuid doet de gemeente dat inmiddels.”

Groene daken

Een ander voorbeeld. In Almelo ontwikkelde een afdeling plannen om in de toekomst meer water te kunnen bergen in de stad. Dat leidde tot een lijst met maatregelen met vrijwel onderaan de aanleg van vegetatiedaken. Een andere afdeling onderzocht hoe het energiegebruik van woningen omlaag kon, wat een lijst met isolatiemaatregelen opleverde. Ook op dit lijstje stonden groene daken ergens onderaan. Weer een andere afdeling spande zich in om de fijnstofconcentraties in de gemeente omlaag te brengen. Je raadt het al, ook hier waren groene daken een van de opties.”

Stimuleringsregeling

Dit voorbeeld laat zien dat groene daken bij een puur sectorale blik zeer waarschijnlijk niet zouden zijn gerealiseerd. Immers, per probleem leveren ze maar een bescheiden bijdrage. Kijk je echter met een bredere blik, dan zie je dat je met groene daken drie vliegen in één klap kunt slaan. Daarmee wordt een investering in deze daken ineens aantrekkelijk. Almelo heeft dit ingezien en een stimuleringsregeling voor vegetatiedaken ontwikkeld.”

Brede blik

Als waterschap Vechtstromen zijn wij ervan overtuigd dat de kans op dit soort 'win-winsituaties' het grootst is als je in een vroeg stadium van de planvorming het vraagstuk met een brede blik bekijkt. Dat vraagt erom dat medewerkers van een gemeente die werken aan de thema's water, riolering, milieu en ruimtelijke ordening, voortaan bij nieuwe plannen samen met medewerkers van ons om de tafel gaan zitten om slimme oplossingen te bedenken. Soms zullen dat adaptatiemaatregelen zijn en soms mitigerende maatregelen. ”

Netwerkbijeenkomst

Met de gemeenten uit de Twentse stedenband gaan we binnenkort hiermee starten”, vult Roel van der Veen - binnen het dagelijks bestuur van Vechtstromen verantwoordelijk voor de portefeuille Waterketen en Stedelijk Water – aan. “Om ook de andere gemeenten in ons beheersgebied tot een dergelijke aanpak uit te dagen hebben we onlangs samen met de gemeente Hardenberg een netwerkbijeenkomst georganiseerd voor beleidsmedewerkers van gemeenten. Daar hebben we het idee van de klimaatactieve stad gepresenteerd. Vervolgens hebben we medewerkers van gemeenten en van ons laten brainstormen over twee concrete vraagstukken van de gemeenten Enschede en Almelo. Dat leidde tot creatieve ideeën en enthousiaste reacties.”

Bestuurlijk draagvlak

In het najaar willen we een vergelijkbare bijeenkomst organiseren voor de wethouders van de regiogemeenten vervolgt Van der Veen. “Immers, nu de ambtenaren enthousiast zijn voor een verdergaande gezamenlijk aanpak zien, is het zaak om voor een bestuurlijk draagvlak te zorgen. Daarnaast gaan we als een van de trekkers van KAS stimuleren dat er in het hele land KAS-duo's worden gevormd die bestaan uit een gemeente en waterschap.”