Buitendijkse bedrijven vaak niet risicobewust

Wie buitendijks een bedrijf heeft, moet zelf actie ondernemen om zich tegen overstromingen te beschermen. De overheid is daar niet verantwoordelijk voor, maar moet bedrijven en bewoners wel informeren over het risico. Dat gebeurt onvoldoende, concludeert Judith Klostermann van Alterra. Sommige bedrijven weten niet eens dat ze buitendijks staan.

Klostermann onderzocht in opdracht van het Deltaprogramma Waddengebied hoe bedrijven op buitendijkse terreinen langs de Waddenzee zich voorbereiden op extreme omstandigheden zoals een overstroming. Met onderzoekers van Deltares en Wageningen Universiteit maakte ze een selectie van terreinen waar de schade door overstromingen aanzienlijk kan zijn. In deze terreinen, waaronder de nieuwe Eemshaven, interviewde ze bedrijven over het risicobewustzijn en de voorbereiding op overstromingen.

Kwetsbare intallaties

Het bewustzijn verschilt sterk van bedrijf tot bedrijf, ontdekte Klostermann. "We hebben uiteindelijk drie groepen onderscheiden. De eerste groep is zich bewust van het risico en ook bezorgd. Deze mensen plaatsen kwetsbare installaties bijvoorbeeld op een verhoging en proberen soms andere bedrijven te interesseren voor gezamenlijke beschermingsmaatregelen. De tweede groep is zich min of meer bewust van het risico, maar schat het zeer laag in. ‘Dat lossen we wel op als het zover is', zeggen zij. De derde groep is zich in het geheel niet bewust van het risico. Soms weten ze niet dat ze buitendijks gevestigd zijn of ze denken dat het waterschap voor hun veiligheid zorgt."

Havengemeenten

De overheid voelt zich niet verantwoordelijk voor de buitendijkse risico's en heeft om die reden niet eerder onderzocht of er verantwoord mee omgegaan wordt. Daardoor komen er ook geen signalen dat de informatievoorziening voldoende is of beter moet. Een vicieuze cirkel, vindt Klostermann. Haar belangrijkste aanbeveling is dan ook dat de direct betrokken overheden zich meer moeten inspannen om het risicobewustzijn bij buitendijkse bedrijven te verbeteren. "Vooral havengemeenten zouden dit moeten doen, samen met de havenbedrijven. Maak aan alle nieuwe bedrijven duidelijk dat ze buitendijks zitten, vertel dat ze zelf verantwoordelijk voor hun bescherming zijn en geef aan wat ze kunnen doen."

Stresstest

Klostermann raadt buitendijkse bedrijven aan te beginnen met een soort stresstest: "Ga na wat er gebeurt als het terrein onder water komt te staan. Waar zou schade kunnen ontstaan? Bedenk vervolgens hoe die schade te voorkomen is en of dat voorbereidingen vereist." Klostermann geeft enkele voorbeelden van maatregelen. "Nieuwe bedrijven doen er goed aan te onderzoeken of zij delen van hun terrein of kwetsbare installaties kunnen ophogen. Het is aan te bevelen opslagplaatsen van vuilwater, drinkwater en diesel goed afsluitbaar te maken en te onderzoeken op welke plaats rijdend materieel bij hoog water veilig kan staan. En wat ook belangrijk is: zorg dat iemand in het bedrijf altijd op de hoogte is van het weer en de waterstand."

De resultaten van het onderzoek staan in het rapport ‘Adaptief vermogen van bedrijven in buitendijks gebied, inventarisatie van strategieën voor hoog water bij buitendijks gevestigde bedrijven in het Waddengebied'. Het onderzoek is uitgevoerd door Judith Klostermann (Alterra), Ymke Koperberg (WUR), Alfons Smale (Deltares) en Kymo Slager (Deltares).

Download het rapport

Bekijk de Checklist Hoogwater (pdf, 448 kB) voor het buitendijkse bedrijven in het rivierengebied.