Als Zwolle onderloopt, zit je veilig op het Kraanbolwerk

De commissie-Veerman concludeerde een aantal jaar geleden dat het waterpeil in het IJsselmeer in de toekomst wellicht moet stijgen. "Wij realiseerden ons dat dit gevolgen zou hebben voor Zwolle", vertelt Andreas van Rooijen van de gemeente Zwolle. "En toen kwam het project Kraanbolwerk."

Kraanbolwerk Kraanbolwerk is een voormalig bedrijventerrein aan de stadsgracht van Zwolle. Waar vroeger een verffabriek stond, verrijzen binnenkort woningen. "Kraanbolwerk ligt net als de rest van de binnenstad buitendijks, daarom is het een bijzondere plaats om te bouwen", legt Van Rooijen uit. "Het college van Zwolle heeft duurzaamheid als speerpunt gekozen, ook op het gebied van water. De bestuurders weten dat de stad kwetsbaar is voor veranderingen in het watersysteem. Als hier water komt te staan, heeft dat grote gevolgen: Zwolle is de motor van de regio."

Deltaproof

Het besluit was dan ook snel genomen om Kraanbolwerk ‘deltaproof' te ontwikkelen. Van Rooijen: "Maar wat is ‘deltaproof', van welke waterpeilen ga je uit? Samen met het waterschap hebben we een beeld geschetst voor 2050 en 2100. We hebben geadviseerd de waterpeilen niet te krap te kiezen, om robuustheid en flexibiliteit in te bouwen. De resultaten zijn overgenomen in het stedenbouwkundig plan en in een overeenkomst tussen de gemeente, het Rijk en de projectontwikkelaar."

Hamburg

De plannenmakers hebben inspiratie opgedaan in Hamburg, waar Hafencity aan de Elbe op twee niveaus is gebouwd. "De normale route naar de woningen op het Kraanbolwerk loopt via de kade. Omdat de kade bij hoogwater onder water staat, zijn de voordeuren extra hoog gemaakt", vertelt Van Rooijen. "De bewoners kunnen hun huis dan nog altijd droog bereiken via de achterdeur en het dek van de parkeergarage. In huis zitten ze bij hoogwater veilig, want het water komt niet naar binnen. De ingang van de parkeergarage is waterdicht af te sluiten, zodat ook daar geen schade ontstaat."

Kosten

De aanpak past bij de ambitie van de regio IJssel-Vechtdelta om dit gebied minder kwetsbaar voor klimaatverandering te maken door een duurzame ruimtelijke inrichting. Van Rooijen: "In opdracht van de stuurgroep IJssel-Vechtdelta onderzoeken we hoe groot de extra kosten van deltaproof bouwen zijn. Die extra kosten bedragen waarschijnlijk ongeveer 2-5%. Maar als je op lange termijn kijkt en rekening houdt met schade door overstromingen, dan blijken de total costs of ownership juist lager uit te pakken!"

Watertoets

Van Rooijen is ervan overtuigd dat het deltaproof ontwikkelen nooit was gelukt als de eisen aan de waterpeilen pas aan het einde van het proces bij de formele watertoets op tafel waren gekomen. "De exploitatie van een ontwerp is in deze tijd altijd al op het randje van haalbaar. Daarom kun je een ontwerp niet tussentijds ingrijpend veranderen, dat zou veel frustratie geven. Voor de mensen in de ruimtelijke ordening was het nu al lastig om rekening te houden met dynamiek in de waterstanden. Er is in Nederland nog wel een slag te maken om de werelden van het water en de ruimtelijke ordening bij elkaar te brengen."

Meer informatie over Kraanbolwerk: http://www.zwolle.nl/wonen-leven/bouwen-wonen/projecten-bouwen-wonen/kraanbolwerk.htm