Eendragtspolder combineert sport en 4 miljoen m3 waterberging

De Eendragtspolder ligt ingesloten tussen de Rotterdamse wijk Nesselande, het dorp Zevenhuizen van de gemeente Zuidplas en de Rottemeren. Ruim 300 hectare van de polder wordt heringericht. In deze uitloper van het Groene Hart, die ligt ingeklemd tussen stedelijk en glastuinbouwgebied, worden de functies waterberging, natuur, recreatie en (top)sport op een unieke wijze gecombineerd.

Johan Helmer van het Hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard: "Dit is een project waar we zeer trots op zijn. Enerzijds omdat er veel partijen bij betrokken zijn, waaronder naast ons waterschap de provincie Zuid-Holland, de gemeente Zuidplas - waar de Eendragtspolder ligt - de gemeente Rotterdam en het recreatieschap Rottemeren. En anderzijds omdat het gebied, gelegen zo dicht naast het stedelijk gebied van Rotterdam naast waterberging, meerdere functies krijgt zoals recreatie, natuur en een roeibaan van Olympische afmetingen."

Voor het ontwerp van de Eendragtspolder hebben landschapsarchitecten en ecologen hun best gedaan om al die functies in een geïntegreerd ontwerp samen te brengen. Het ontwerp de inrichting zorgt, naast bergingsruimte voor 4 miljoen m3, voor water van een goede waterkwaliteit.

Johan Helmer: "Het is voor ons als waterschap heel interessant geweest om in de samenwerking tussen de drie belangen - de roeibaan, de waterberging en het recreatiegebied - een afgewogen plan te maken. Alle drie functies hebben ruimte nodig, maar de verschillende belangen van de functies kunnen op onderdelen strijdige eisen stellen aan de inrichting. Dat betekent dat wij ons als waterschap hebben moeten verdiepen in wat er gebeurt met de roeibaan, en waar de spanning zit met onder andere de waterberging. We moesten ook weten waar de spanning tussen deze waterberging en de recreatie zit. Alle partijen hebben zich moeten verdiepen in de belangen van de andere deelnemers. Dat is uiteindelijk goed gelukt en dat schept dan ook een band met elkaar."

eendrachtspolder_grootInrichting
Het projectgebied is grofweg in tweeën gedeeld. Een gebied van ongeveer 150 ha parallel aan de Rotte is aangelegd als plasgebied. Hier ligt ook de internationale roeibaan, de Willem-Alexander Baan. De roeibaan is op de vier hoeken bereikbaar met een brug. Op het finish-eiland bij de roeibaan staat het hoofdgebouw van de roeibaan, een botenloods en een twee verdiepingen tellend clubgebouw met kleedkamers en kantine.

Verder is er een plas-drasgebied van ongeveer 150 hectare, een moerasachtig gebied met sloten, smalle vaarten en fiets- en wandelpaden. Tussen beide gebieden in ligt een terrein van ongeveer 20 hectare dat bedoeld is voor allerhande recreatieve voorzieningen. Zowel het finish-eiland van de roeibaan als het gebied voor recreatieve voorzieningen is zo hoog aangelegd dat het altijd droog blijft staan, ook als de rest van het gebied binnen de dijken wel onderloop bij het bergen van water.

Waterberging en internationale roeiwedstrijden
Johan Helmer: "Bijzonder aan deze roeibaan is dat het waterpeil voor internationale wedstrijden, die overigens naar verwachting niet vaak zullen worden gehouden, met ongeveer 75 centimeter moet worden verhoogd om te voldoen aan de eisen die de Internationale Roeifederatie stelt aan de waterdiepte. Dat gebeurt door water via een inlaat aan de noordzijde van de polder uit de Hennipsloot in het plasgebied binnen te laten. Daar zit natuurlijk een zekere spanning in. Want als we water moeten bergen wanneer er roeiwedstrijden zijn, dan zou de roeibaan ‘verdrinken'. In dat geval zullen we echter eerst 1 miljoen m3 in het plas-drasgebied bergen."

Schoon water
De Eendragtspolder is altijd een landbouwgebied geweest. De boeren hebben in het verleden de akkers bemest, waarvan nu nog resten (vooral fosfaten) in de bodem zijn achtergebleven. Deze kunnen het water door algengroei vertroebelen. Daarom komt er een defosfateringsinstallatie, die ijzerchloride aan het water in het plasgebied toevoegt waardoor de fosfaten neerslaan in een ‘vlokkenveld'. Langs de oevers van de waterlopen wordt riet geplant, dat het water zuivert. Verder wordt de roeibaan omgeven door onderwatereilanden, die ook worden aangeplant met riet. De bodem van de diepere delen van het gebied zoals de roei- en omroeibaain en de plas in het Plas-Drasgebied wordt afgedekt met een laag zand van ten minste 37 centimeter die de nalevering van fosfaat uit de bodem tegenhoudt.

Waterberging voor honderd jaar
In het stroomgebied van de rivier de Rotte kunnen hevige regenbuien overlast veroorzaken. Door het water in noodgevallen tijdelijk op te slaan in de Eendragtspolder houden de inwoners in het stroomgebied van de Rotte droge voeten. Als de Rotte en de Rottemeren dreigen te overstromen (bij NAP -0,95m) laat het Hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard het water via een aflaat - de Eendragter Verlaat - de Eendragtspolder instromen.

Johan Helmer: "De noodzaak zit hem in de klimaatverandering. Bij hevige neerslag komt het voor dat er meer water uit de polders naar de Rotte wordt aangevoerd dan de Rotte kan via het boezemgemaal kan afvoeren. Voor deze situaties gebruiken we de waterberging in de Eendragtspolder als een aanvullende boezemberging (systeemberging).

Ook als het Boerengat, de tussenboezem waarop het boezemgemaal Schilthuis afvoert, dicht moet vanwege hoog water op de Nieuwe Maas kan een tekort aan waterafvoer van de Rotteboezem ontstaan. Voor deze situatie kan maar liefst 4 miljoen m3 water uit de Rotte in de Eendragtspolder worden geborgen. Dat staat ongeveer gelijk met 48 uren van maximale afvoer door het gemaal Schilthuis.

Met het project Eendragtspolder maken wij ons gebied gereed voor klimaatverandering, ook voor in de verre toekomst. Deze berging is immers ontworpen en geschikt voor de komende honderd jaar, dat in termen van het waterbeheer nog niet eens erg lang is!"

De roeibaan is enig in zijn soort. Johan Helmer: "Niet alleen omdat er naast de hoofdbaan ook een ‘omroei- of uitroeibaan' is, zodat de roeiers niet door de hoofdbaan hoeven terug te roeien. Maar ook omdat het tegelijkertijd een berging is voor water, waarin we tot 4 miljoen m3 water kunnen bergen als dat nodig is.

Transparantie
Johan Helmer: "Vanaf het begin van het planproces hebben we contact gehad met Rotterdam, omdat we wisten dat Rotterdam de ambitie had om een roeibaan aan te leggen. Op een gegeven moment zijn we met twee ontwerpen verder gegaan, eentje met roeibaan en eentje zonder roeibaan. Omdat we transparant hebben gecommuniceerd over deze grootschalige ontwikkeling, kon Rotterdam nog op tijd aansluiten."

Meer informatie
Kijk op de projectwebsite http://www.eendragtspolder.nl/