Aanpak wateroverlast januari succesvol

In de eerste week van januari 2012 viel er in Noord-Nederland net zoveel regen als er normaal in een maand valt. Stormen stuwden het water in de Noordzee en de Waddenzee op, waardoor het overtollige regenwater niet naar zee afgevoerd kon worden. Dat zorgde samen met de verzadigde bodem voor een relatief grote stijging van het waterpeil in de waterwegen en voor overlast met een kans op doorbraak van enkele verzwakte dijken. De waterschappen stelden dijkbewaking in en namen voorzorgsmaatregelen.

wateroverlast260Waterberging, nooddijken en evacuatie

Om het hoge water tegen te gaan zette het waterschap Noorderzijlvest het waterbergingsgebied Peizermade onder water. Waterschap Hunze en Aa's zette drie van de negen bergingspolders onder water: de Westerbroekstermadepolder, Kropswolderbuitenpolder en de polder bij Hamdijk. Ook in Friesland werden polders en natuurgebieden onder water gezet. Waterschap Hunze en Aa’s legde bovendien een aantal nooddijken aan, onder meer langs de Industriebuurt in Groningen, bij Hoogezand, Eelde, het Zuidlaardermeer, Delfzijl en Winschoten. Waterschap Fryslân legde noodkades aan langs verzwakte dijken en kades.

Op 4 en 5 januari adviseerde het waterschap Noorderzijlvest bewoners en eigenaars van veehouderijbedrijven rond de polder Tolberter Petten in West-Groningen tot evacuatie. Tientallen bewoners gaven hieraan gehoor. Op 6 januari besloot de veiligheidsregio Groningen om ongeveer 800 bewoners van de gemeente Ten Boer te evacueren, omdat de dijk langs het Eemskanaal bij Woltersum de hoge waterstand mogelijk niet zou doorstaan.

Waterbeheer goed op orde

Jaap Kwadijk van onderzoeksinstituut Deltares, verantwoordelijk voor het onderzoek naar grote rivieren en waterbeheer: “Het waterbeheer in Nederland is heel goed op orde. Als je kijkt naar de waterschappen tijdens de afgelopen periode, dan denk ik dat ze uitstekend werk doen. Ze werken erg efficiënt, ze weten wat ze doen en ze weten wat er aan de hand is. Wat we leren, is dat we misschien meer kunnen prioriteren in het bestaande verbeteringsprogramma, namelijk die gebieden eerst aanpakken waar de risico’s het grootst zijn. Maar, een dijkverbetering, een gemaal aanleggen of een waterbergingsgebied aanwijzen, dat zijn uiteindelijk politieke beslissingen, waarbij de kosten tegen de risico’s moeten worden afgewogen.”

Ate Wijnstra, procesmanager waterveiligheid bij het waterschap Noorderzijlvest over de bijna-dijkdoorbraak bij Woltersum: “Die situatie ontstond door de extreme hoeveelheden neerslag vrij kort op elkaar. Wat we normaal in een paar maanden krijgen te verwerken, viel nu in een paar dagen. En daar had ons boezemsysteem moeite mee. We hebben alles uit de kast gehaald, extra bergingsruimte ingezet, maar door de beperkte spuimogelijkheden kwamen wij bijna in de problemen. De dijken bleken ook nu bestand te zijn tegen de druk, ook al moet je soms beheersmaatregelen nemen.”

Evaluatie eind mei gereed

Staatssecretaris Atsma meldt als reactie op de aanpak van het hoogwater blij te zijn met de alertheid en de daadkracht van de waterschappen: “De wateroverlast is uitermate vervelend, maar zij doen er echt alles aan om grote problemen te voorkomen. De waterschappen kunnen dat als geen ander.” Waterschap Noorderzijlvest verrichtte inmiddels een grondige evaluatie van de aanpak van de hoogwatersituatie in januari. Eind mei komen de resultaten daarvan beschikbaar.

Ondertussen is waterschap Noorderzijlvest begonnen met het project Regenradar 2.0, waarin zij de Nederlandse neerslagdata combineren met Duitse en Belgische neerslaggegevens, om de neerslagverwachtingen te verbeteren. De radarmetingen van de KNMI in De Bilt en Den Helder zijn voor de grensgebieden in Noord-, Oost-, en Zuid-Nederland minder nauwkeurig. Nauwkeurige neerslaginformatie is belangrijk voor waterschappen en gemeenten, vooral bij hoog water en hevige regenval.

Droge Voeten 2050

De provincies Groningen en Drenthe maakten eind januari bekend dat ze een breed pakket van maatregelen gaan doorvoeren om ook bij extreem hoge waterstanden noodsituaties te voorkomen. Dit plan, Droge Voeten 2050, is gemaakt naar aanleiding van een studie in 2010 naar de te verwachten ontwikkelingen van de waterstanden tot 2050. De maatregelen zijn nodig omdat de regenperiodes langer en heftiger worden door de klimaatverandering. Bovendien is er in Groningen en in mindere mate ook in Drenthe sprake van bodemdaling door de winning van aardgas, waardoor aanpassingen aan het watersysteem nodig zijn. De waterschappen Noorderzijlvest en Hunze en Aa’s zijn inmiddels gestart met het project.

Meer informatie

Kijk op www.deltares.nl en op www.provinciegroningen.nl