Lerende Netwerken Water en Ruimte gaan door!

Eind 2011 organiseerde de Landelijke Werkgroep Watertoets vier regionale debatten over Water in ruimtelijke planprocessen. Dit was de start van het lerende netwerk in de vorm van leergemeenschappen. In februari 2012 kwamen de regionale leergemeenschappen bij elkaar om verder te gaan op de weg van kennis delen en versterken van netwerken in de regio. Er is veel animo voor deze efficiënte en effectieve vorm van kennisuitwisseling tussen waterschappen, gemeenten en andere belanghebbende partijen in ruimtelijke planprocessen. En daarom gaan de Leergemeenschappen Water en Ruimte door. Een terugblik en een vooruitblik.

Water en ruimte vragen om samenwerking

Fleur Schilt, projectleider Water en Ruimtelijke Ordening bij Nirov: ‘Bij waterschappen, gemeenten, adviesbureaus en andere partijen zit ontzettend veel kennis die bijdraagt aan een duurzamere, mooiere en kostenefficiëntere inrichting van Nederland. Die kennis en ervaring blijft nog te vaak binnen een organisatie of in een beperkte regio hangen. Dat is zonde en daarom faciliteren de leergemeenschappen de uitwisseling van kennis tussen organisaties en tussen regio's. Zeker in tijden van bezuinigingen kan niemand het zich veroorloven om het wiel opnieuw uit te vinden. Daarbij komt dat decentralisatie van rijkstaken vraagt om betere samenwerking tussen en in de regio's. Regionale verschillen blijken groot: in de ene regio is men ver gevorderd met strategische overlegstructuren, in de andere regio blijkt veel ervaring te zijn met bovenplanse oplossingen voor waterberging. Dankzij (inter)regionale kruisbestuiving is er veel kennis te halen in de leergemeenschappen.'

Stand van zaken Evaluatie Watertoets

Op alle regionale bijeenkomsten gaf Hilde Westera van de Landelijke Werkgroep Watertoets (LWW) een overzicht van de stand van zaken rond de Evaluatie van de Watertoets. De besluitvorming in het Bestuurlijk Koepeloverleg is in voorbereiding en LWW beveelt aan de Watertoets in de huidige vorm op te nemen in de nieuwe Omgevingswet, dat wil zeggen als licht wettelijk instrument en als bestuurlijk arrangement. LWW vraagt van het Rijk om meer duidelijkheid over kaderstelling en verantwoordelijkheden bij nieuwe watergerelateerde beleidsvelden, zoals klimaat en bodem/ondergrond. Ten slotte pleit LWW ervoor dat het Rijk het lerende netwerk voor ruimte- en waterprofessionals ondersteunt, om de watertoetspraktijk te verbeteren.

leergemeenschapEen soepel planproces

Samenwerking als voorwaarde voor een soepel planproces, dat was het thema op de bijeenkomst van de regionale leergemeenschap West. Fleur Schilt: ‘Hoe organiseer je strategische samenwerking? En hoe zorg je ervoor dat water een plek krijgt in structuurvisies en regionale plannen? De organisatie van een intern en extern regionaal netwerk vraagt om vertrouwen, commitment, afstemming en afspraken. Je moet daarvoor als regionale partners goed op de hoogte zijn van elkaars agenda voor de lange termijn. En je moet samen afwegingen willen maken bij locatiekeuzes voor wegen, bebouwing, natuur, landbouw, recreatie en waterberging. Op de volgende bijeenkomst gaan we verder met dit thema aan de slag, onder meer aan de hand van een lopend project.'

Borgen zonder toetsen

Welke methodieken kunnen helpen bij het borgen van de plek van water in de ruimtelijke plannen? Op de bijeenkomst van de regionale leergemeenschap Oost ging het over de toepassing van specifieke methodieken in het ruimtelijke planproces. We zagen hoe de gemeente Renkum de Waterschalenmethode gebruikt om natuur, water en cultuurhistorie met elkaar te verweven voor een optimale ruimtelijke planvorming. En we zagen hoe de thema's Groen, Water en Ondergrond kunnen helpen als gidsmodellen bij het oplossen van ruimtelijke vraagstukken. Beide methodieken blijken een goed hulpmiddel om samen met de belanghebbenden de agenda te bepalen. Kanttekening is dat aspecten zoals de gebouwde omgeving, infrastructuur en financiering nog onderbelicht zijn in de methodieken. Lees hier meer over dit onderwerp.

Meer ruimtelijke kwaliteit en een beter watersysteem met de waterbank

Op de regionale bijeenkomst Noord ging het over de financiële consequenties, de technische uitwerking en de planologische borging van de waterbank. We hebben gekeken naar de manieren waarop de gemeenten Alkmaar, Zaanstad en Emmen omgaan met hun waterberging. Fleur Schilt: ‘Tijdens de bijeenkomst kwam aan de orde dat waterbergingsbanken zorgen voor meer ruimtelijke kwaliteit en een beter watersysteem tegen lagere kosten. (Een waterbergingsbank is een instrument dat gemeenten en projectontwikkelaars helpt ruimte voor water te reserveren bij bouwplannen, red.) Om deze voordelen te benutten blijk je niet zomaar met een waterbergingsbank aan de slag te kunnen gaan. Je moet een visie hebben op waterberging als onderdeel van de waterstructuur van het gebied, er moet sprake zijn van goede samenwerking en vertrouwen tussen gemeente en waterschap die beide een rol spelen in het opzetten en beheren van een waterbergingsbank. Aandachtspunt blijft dat je moet voorkomen dat de wateroverlast van het ene gebied naar het andere wordt afgewenteld.'

Vervolg Leergemeenschappen

De leergemeenschappen Water en Ruimte zijn bedoeld voor betrokkenen bij strategische ruimtelijke planprocessen en gebiedsontwikkeling: waterschappen, gemeenten, provincies, Rijk, natuur- en milieuorganisaties, landbouworganisaties en hun adviseurs. De groepen die in 2012 gestart zijn, komen voor de zomer en in het najaar nogmaals bij elkaar. Tussentijds passen deelnemers inzichten toe in de praktijk. Er is nog ruimte voor nieuwe deelnemers.

Het actieprogramma Water en Ruimte verzorgt de begeleiding van het lerende netwerk Water en Ruimte vanaf maart 2012. De volgende bijeenkomsten van de leergemeenschappen zijn in mei/juni 2012.

Meer informatie

Meer over Verborgen pracht, verborgen kracht vindt u hier.