Beleidsondernemers in het waterbeheer

De watertoets stelt ons niet alleen voor nieuwe technische opgaven, maar ook voor complexe bestuurlijke opgaven. Wetenschapper Stijn Brouwer ontdekte dat sommige ambtenaren dit spel heel effectief spelen: de beleidsondernemers in het waterbeheer.

Beleidsondernemers zijn ambtenaren die bijzondere kwaliteiten inzetten om innovaties in het waterbeheer tot stand te brengen. Stijn Brouwer, promovendus bij het Instituut voor Milieuvraagstukken van de Vrije Universiteit Amsterdam, beschrijft ze als volgt: "beleidsondernemers hebben een sterke drive om het waterbeleid te veranderen, ze durven risico's te nemen en voelen haarfijn aan waar kansen liggen. In die zin lijken ze op ondernemers in de private sector."

Netwerken

Beleidsondernemers zijn voortdurend aan het netwerken. Brouwer legt uit waarom dat effectief is. "Ze weten precies waar andere partijen mee bezig zijn. Als zich een kans voordoet, kunnen ze razendsnel aanhaken. Ook weten ze welke argumenten een partij enthousiast maken. Maar het netwerken is vooral bedoeld om een vertrouwensband op te bouwen. Zo'n band moet je paraat hebben als er een concreet project aankomt."

Cruciaal

beleidsondernemersOpvallend genoeg investeren beleidsondernemers veel tijd aan netwerken binnen de eigen organisatie. Dat is cruciaal volgens Brouwer. "Binnen iedere organisatie spelen verschillende belangen, binnen een waterschap bijvoorbeeld landbouw, natuur en tarieven. Een ambtenaar met een innovatief idee loopt daarom altijd intern tegen weerstanden aan. Beleidsondernemers zoeken zowel ambtelijk als bestuurlijk steun voor hun idee."

Gelukkig

Brouwer is verrast dat er zoveel beleidsondernemers in het waterbeheer werken. De meeste waterschappen, provincies en Rijkswaterstaatdiensten en de helft van de gemeenten hebben er minstens één. Vrijwel alle leidinggevenden en bestuurders zijn heel gelukkig met deze werknemers. "Toch leeft vaak het idee dat je niet te veel beleidsondernemers in je organisatie moet hebben. Ze durven over de grenzen van hun ambtelijke functie te stappen en dat levert soms spanningen met bestuurders op."

Relaties

Niet iedereen is geboren als beleidsondernemer. Wie aan complexe projecten rond de watertoets werkt, kan wel leren van de effectieve werkwijze van beleidsondernemers. "Relaties tussen mensen zijn heel belangrijk", constateert Brouwer, "je bent er niet als je inhoudelijk gelijk hebt. Ook moet je goed afwegen wanneer het koppelen van projecten wel of geen meerwaarde heeft. Beleidsondernemers doen vaak dat onbewust."

De komende maanden gaat Brouwer met vijftig beleidsondernemers in gesprek om meer zicht te krijgen op hun werkstijl. Het onderzoek van Brouwer wordt betaald door Leven met Water.

Meer informatie

Artikel ‘Beleidsondernemers in het waterbeheer' in H2O