Overstromingsrisicozonering in theorie en praktijk

Het Planbureau voor de Leefomgeving heeft een instrument voor overstromingsrisicozonering ontwikkeld dat onder meer bruikbaar is in het watertoetsproces. Jan Oostdam van Hoogheemraadschap Schieland verkent de toepassingen voor gebiedsontwikkeling in de Zuidplaspolder.


De aanpak van het planbureau is herkenbaar, vindt procesmanager Jan Oostdam. Het planbureau brengt het overstromingsrisico in beeld met drie kaarten. Eén daarvan is de gevarenkaart, die de snelheid van overstromen en de waterdiepte weergeeft. Met name die kaart is bruikbaar bij de watertoets. ‘Voor de Waterkansenkaart Zuidplaspolder hebben we een vergelijkbare kaart gemaakt. Die heeft goed gewerkt voor de bewustwording. De zones met hoge risico's werden door iedereen herkend en geaccepteerd.'

Discussie

De set kaarten van het planbureau bevat ook een risicokaart met de mogelijke schade en slachtoffers. Oostdam verwacht dat een dergelijke kaart voor de Zuidplaspolder alsnog wenselijk kan zijn. ‘De gemeenten hebben onze normen voor het overstromingsrisico overgenomen, zoals de minimale aanleghoogte bij nieuwbouw. Ik sluit niet uit dat sommige partijen de normen opnieuw ter discussie willen stellen nu de economie er slechter voorstaat. Een risicokaart laat zien welke gevolgen dat heeft voor de veiligheidsrisico's.'

Initiatief

Oostdam vraagt zich af wie het initiatief voor zo'n risicokaart kan nemen. ‘De gevarenkaart voor de Zuidplaspolder heeft het hoogheemraadschap opgesteld, samen met de provincie. Dat was logisch, die informatie ligt dicht bij ons werk. Aan een risicokaart liggen schadeafwegingen ten grondslag, zoals de aanleghoogte en andere veiligheidsnormen. Dat is het domein van de ruimtelijke ordening. Omdat schade zich over de gemeentegrenzen kan uitstrekken, ligt het voor de hand dat de provincie of het Rijk het initiatief voor een risicokaart neemt, met advies natuurlijk van het waterschap.'

Momentopname

Ook het moment waarop een risicokaart gemaakt wordt, vraagt aandacht. ‘Een risicokaart is snel achterhaald', beseft Oostdam. ‘De schade hangt bijvoorbeeld sterk samen met de prijzen voor grond en huizen en die schommelen op het moment fors. Daarom zou je een risicokaart jaarlijks moeten actualiseren.'

Rapport

Het Planbureau voor de Leefomgeving heeft het instrument beschreven in het rapport ‘Overstromingsrisicozonering in Nederland, hoe in de ruimtelijke ordening met overstromingsrisico's kan worden omgegaan' (januari 2010). Het rapport geeft een algemene beschrijving van het instrument en de mogelijke toepassingen en de uitwerking voor drie Zuid-Hollandse gebieden (IJsselmonde, Hoekse Waard en Eiland van Dordrecht).

Meer informatie

Over de Waterkansenkaart Zuidplaspolder: http://www.schielandendekrimpenerwaard.nl/wat_doet_hhsk/ruimtelijke_ordening/waterkansenkaart_0

Over overstromingsrisicozonering in Nederland: http://www.pbl.nl/nl/publicaties/2010/Overstromingsrisicozonering-in-Nederland.html