Radioactiviteitbewakingssysteem

In rivierwater komen radioactieve stoffen (radio-isotopen) voor. Deze kunnen van nature aanwezig zijn, maar er komen ook kunstmatig gemaakte radio-isotopen voor.

Met de radioactiviteitmonitor worden radio-isotopen in het rivierwater gemeten. Deze radioactiviteitmonitor maakt gebruik van gammaspectrometrie. De gammastraling wordt uitgezonden door radio-isotopen.

Radioactiviteitmonitor

Met de radioactiviteitmonitor kunnen alleen gammastralen worden gemeten. Alfastralers zoals plutonium en bètastralers zoals tritium kunnen niet gemeten worden met de monitor. De gammaspectrometer voor online alarmering is gebaseerd op een natriumjodidedetector. Het gemeten spectrum is opgedeeld in acht kanalen:

Isotoopmetingen
Kanaal Energierange in keV Voorbeeld van isotoop
Kanaal 1 295-405 Lood-214
Kanaal 2 310-500 Jodium-131
Kanaal 3 500-660 Bismuth-214
Kanaal 4 600-750 Cesium-137
Kanaal 5 750-1050 Kobalt-58
Kanaal 6 1050-1250 Kobalt-60
Kanaal 7 1250-1380 Kobalt-60
Kanaal 8 1380-1540 Kalium-40

* Per kanaal kunnen meerdere isotopen voorkomen, in de tabel is de meest waarschijnlijk als voorbeeld genoemd. De range is opgegeven in kilo elektronvolt (keV).

** Kanaal 1 en 3 hebben een iets hoger achtergrondsignaal door natuurlijke radio-isotopen, kanaal acht bevat een ijkbron (van Kalium-40). Bij overschrijding van een alarmgrens worden monsters genomen om op het laboratorium (Lelystad) nader onderzoek te doen. Indien noodzakelijk wordt hier een melding van gemaakt aan belanghebbenden.

Aanwezigheid van radio-isotopen

Radio-isotopen kunnen van nature aanwezig zijn maar er komen ook kunstmatige gemaakte radio-isotopen voor. Natuurlijke radio-isotopen komen hoofdzakelijk uit de vervalreeksen van de elementen uranium en thorium, die in de bodem aanwezig zijn.

Kunstmatige radio-isotopen worden onder meer geloosd door kerncentrales of ziekenhuizen (nucleaire geneeskunde).