Waterschappen brengen pamflet uit

Op 15 december is het Jaar van de Ruimte afgesloten. Dat gebeurde met de presentatie van het Manifest2040, waaraan het afgelopen jaar tal van partijen hebben meegeschreven. In dit manifest staan zeven opgaven die noodzakelijk zijn om Nederland leefbaar, veilig, duurzaam en welvarend te houden. De waterschappen brachten tijdens de slotbijeenkomst het pamflet ‘Het Jaar van de Ruimte: waterschappen en de zeven onvermijdelijke opgaven’ uit. Hierin benadrukken zij dat ze aan elk van de zeven onvermijdelijke opgaven een bijdrage kunnen en willen leveren en dat in veel gevallen ook al doen.

“Als waterschappen hebben we het afgelopen jaar intensief bijgedragen aan het Jaar van de Ruimte”, vertelt Floor van der Heijden die als nationaal watertrainee bij de Unie van Waterschappen werkt. “Dat was een zeer inspirerend en leerzaam traject. Tijdens dit traject hebben we gemerkt dat bij veel partijen het beeld leeft dat wij ons uitsluitend met onze functionele watertaken bezighouden. Dit ietwat hardnekkige beeld willen we met het pamflet ontkrachten. We werken niet alleen mee aan de meest voor de hand liggende opgave 'Zet water in als kwaliteitsimpuls', maar dragen ook actief bij aan de andere zes opgaven.”

Energietransitie

In het pamflet beschrijven de waterschappen hoe ze aan de zeven opgaven kunnen bijdragen. Bij de opgave 'Maak ruimte voor de energietransitie' meldt het pamflet bijvoorbeeld dat het opwekken van duurzame energie voor de waterschappen een speerpunt is. Tot voor kort betrof het vooral de productie van biogas op rioolwaterzuiveringsinstallaties, inmiddels zijn er ook initiatieven waarbij gebruik wordt gemaakt van wind- en zonne-energie, waterkracht en restwarmte. Ook zijn er systemen waarbij oppervlaktewater wordt gecombineerd met warmte/koudeopslagsystemen. Verder wordt er aan derden ruimte geboden voor zonne-centrales en windturbines en werken de waterschappen nauw samen met partijen in hun directe omgeving om vraag en aanbod op het gebied van duurzame energie bij elkaar te brengen.

Drones

Een van de andere opgaven is 'Anticipeer op nieuwe technologie'. Waterschappen doen dit al volop. Ze maken gebruik van nieuwe informatietechnologie om weersomstandigheden en bijvoorbeeld wateroverlast te voorspellen en hebben instrumenten ontwikkeld waarmee burgers en bedrijven zeven dagen per week vergunningen kunnen aanvragen. Verder gebruiken ze 'telemetrie' voor het op afstand bedienen van stuwen en gemalen en 'drones' voor het in kaart brengen van de waterkwaliteit en – kwantiteit. Ook stellen ze doorgaans hun objecten, installaties en terreinen beschikbaar aan derden voor het testen van nieuwe technieken. Een goed voorbeeld van dat laatste zijn de zogeheten 'livedijken'. Dit zijn bestaande waterkeringen die in samenwerking met de Stichting Floodcontrol zijn uitgerust met sensoren om de toestand van de waterkeringen continu te volgen.

Grondstoffenfabrieken

Bij elke opgave staan aansprekende voorbeelden om de waterschapsbijdrage te illustreren. Zo worden bij de opgave rond energietransitie de Energiefabriek in Tilburg en het Zonnedak Blomboogerd in Tiel genoemd. In Tilburg zet waterschap De Dommel op de rioolwaterzuivering al het zuiveringsslib om in biogas dat wordt gebruikt voor de energievoorziening van de zuivering. Het plan is om alle Nederlandse waterzuiveringen om te bouwen naar 'energiefabrieken' of zelfs 'grondstoffenfabrieken', waarbij ook andere waardevolle stoffen – denk aan stikstof, fosfaat en bouwstenen voor bioplastics – uit het afvalwater worden teruggewonnen. Het project Zonnedak Blomboogerd betreft een zonnecentrale met bijna 130 zonnepanelen op het dak van het kantoor van waterschap Rivierenland. Deze zonnecentrale levert jaarlijks ruim 30.000 kWh aan de leden van een energiecoöperatie in een zogeheten postcoderoosgebied.

Ontwikkelprincipes

In het pamflet geven de waterschappen niet alleen aan hoe ze bijdragen aan de zeven onvermijdelijke opgaven, maar ook hoe ze invulling willen geven aan de vijf ontwikkelprincipes uit het Manifest2040. Daarbij geven ze aan dat ze deze principes als groeimodel zien. Dat betekent onder andere dat er fouten gemaakt mogen worden. Verder pleiten ze ervoor om gezamenlijk de moed te hebben om elkaar niet de maat te nemen, maar juist aan te moedigen.

Het pamflet is tijdens de slotbijeenkomst van het Jaar van de Ruimte op 15 december in Amersfoort uitgereikt aan het bestuur van het Jaar van de Ruimte.

De zeven onvermijdelijke opgaven
• Versterk het stedennetwerk
• Maak ruimte voor de energietransitie
• Zet water in als kwaliteitsimpuls
• Breng agrarische productie in balans met de omgeving
• Zorg voor een gezonde leefomgeving
• Anticipeer op nieuwe technologie
• Benut bestaande bebouwing

De vijf ontwikkelprincipes
• Opgaven verbinden
• Vertrouwen in particulier initiatief
• Regels in dienst van actie
• Omgevingskwaliteit beheren en creëren
• Lerend ontwikkelen