Klimaatbestendig handelen: optelsom van vele activiteiten

Steden ondervinden meer schade door klimaatverandering dan verwacht, maar de aanpak van deze opgave hoeft niet veel geld te kosten. Vier coalities uit de praktijk komen deze zomer met aanbevelingen over klimaatbestendig handelen in steden. "Er is een beweging in gang gezet", constateert Christiaan Wallet van Deltaprogramma Nieuwbouw & Herstructurering.

"De klimaatbestendigheid van een stad is de optelsom van kleine dingen: de manier waarop mensen zich vervoeren, met hun tuin omgaan, straten en rioleringen aanleggen, gebouwen onderhouden", stelt Wallet, programmamanager klimaatbestendige stad. "Daarom hebben we coalities gevormd rond vier thema's: bouw & stedelijke ontwikkeling, stedelijk water, openbare ruimte & groen en stedelijke infrastructuur. Vier werelden met eigen jargon, kennis en gebruiken. Aan iedere coalitie doen mensen uit de praktijk mee, variërend van woningcorporaties en rioleringsdeskundigen tot architecten en groenbeheerders."

coalities

Lange termijn

Een belangrijke constatering van de coalities is dat een stad iedere 20-40 jaar vrijwel geheel vernieuwd wordt. In die periode vervangt de gemeente de riolering, gaan tuinen op de schop, worden wegen opnieuw ingericht. Wallet: "De boodschap van de coalities is: sluit hierbij aan. Zorg dat je ieder van deze activiteiten met aandacht voor de lange termijn uitvoert, dan is binnen afzienbare tijd de hele stad met relatief weinig extra kosten klimaatbestendig."

Riolering

Als voorbeeld noemt Wallet de riolering. "De focus van gemeenten ligt vaak op de korte termijn: het repareren van kapotte rioleringen. De coalities wijzen erop dat hemelwater, rioolwater, grondwater en oppervlaktewater in de stad één systeem vormen. Door die keten in samenhang te beschouwen, kun je een systeemwijziging teweegbrengen. Een aantal gemeenten heeft op die manier een visie gevormd op klimaatbestendig stedelijk watersysteem. Ze koppelen regenwater af van het riool en gebruiken overvloedige regen om het grondwater aan te vullen. Zo voorkom je schade door wateroverlast én door droogte."

Stress

Om een visie te kunnen maken, moet het probleem wel duidelijk zijn. "De coalities raden daarom aan te beginnen met een stresstest. Zo'n test kan voortborduren op bestaande instrumenten. Op klimaateffectatlas.wur.nl is bijvoorbeeld per postcodegebied het aantal zeer warme dagen en de neerslaghoeveelheid in de toekomst te zien. Het advies van de coalities is dat gemeenten met de kennis over de toekomstige "stress" een strategie opstellen om tussen nu en 2050 stap voor stap tot een klimaatbestendige inrichting te komen: een adaptatiestrategie."

Watertoets

Welke rol kan de watertoets hierin spelen? Wallet: "Alle partijen in de coalities hechten veel waarde aan het watertoetsproces en onderstrepen dat dit proces zo vroeg moet beginnen. Ook organisaties die de watertoets niet kennen, zoals sommige projectenontwikkelaars, geven aan dat zij graag vroeg in het proces met waterschappen om tafel willen zitten. Waterschappen kunnen dan kennis over water, bodem en klimaat inbrengen. Daarbij is het belangrijk ook in het watertoetsproces de stedelijke waterketen integraal te beschouwen, met aandacht voor zowel wateroverlast als watertekort."

Meer informatie: zie http://www.klimaatbestendigestad.nl/ en http://www.deltacommissaris.nl/.