Watervisie als basis voor succesvol klimaatadaptatieprogramma

Delegaties uit binnen- en buitenland komen de laatste tijd met enige regelmaat kijken hoe ze in Rotterdam vorm geven aan klimaatadaptatie. De basis hiervoor ligt in 2001, toen de gemeente het initiatief nam een integraal waterplan te ontwikkelen. Dit was de basis voor een nieuwe manier van werken wat een heel scala aan innovatieve projecten heeft opgeleverd, met als inzet om de stad aantrekkelijker te maken. Het water is daarmee geen obstakel meer, maar een kans.

Als vervolg op dat eerste waterplan in 2001, werd in 2005 de visie ‘Waterstad 2035' ontwikkeld. Deze visie heeft het proces een enorme impuls gegeven. Arnoud Molenaar, programmamanager van Rotterdam Climate Proof, en mede-initiatiefnemer van deze watervisie, vertelt dat deze visie niet direct gepland was. "Dat jaar vond in Rotterdam de Architectuur Biënale plaats, met als thema ‘water'. Daar hebben we gebruik van gemaakt. In een snelkookpan hebben we in 16 dagen met behulp van architecten, stedenbouwkundigen, economen en waterbeheerders deze visie opgesteld. Die watervisie was onze inzending voor dat evenement.

rotterdamseaanpak_groot.txt Waterpleinen
Vervolgens is die watervisie uitgewerkt in een tweede waterplan en als sluitstuk kwam daar het klimaatadaptatieprogramma. Hierin staan drie soorten activiteiten centraal. Kennis ontwikkelen, projecten uitvoeren en communicatie & marketing. Dat heeft bijvoorbeeld geleid tot het innovatieve idee van de ‘waterpleinen'. Molenaar: "Hierin komt alles samen wat wij voor ogen hebben. We knappen een plein op en richten het zo in dat het tijdelijk kan dienen als waterberging. Naar verwachting staat het diepe gedeelte van het plein een paar dagen per jaar jaar onder water bij piekbuien, het ondiepe gedeelte vaker. Daarmee hoeven we geen grote dure riolen aan te leggen, we creëren een mooi plein dat met groen, water en sportmogelijkheden kwaliteit aan de leefomgeving toevoegt

Obstakels
Bij de diverse planprocessen en projecten zijn tal van partijen betrokken, waaronder de waterschappen Delfland, Schieland & Krimpenerwaard en Hollandse Delta. Hoe zorg je dan voor gedragen plannen? Molenaar wijst weer naar de watervisie van 2005. "Toen zijn we erin geslaagd een toekomstbeeld te schetsen waar we allemaal enthousiast van werden. Vervolgens is dat goed door te vertalen. Als je eerst begint met het gesprek over taken en verantwoordelijkheden, dan zou dat niet werken." Toch zijn er genoeg obstakels, uitdagingen te overwinnen. "Door de veelheid aan onderwerpen is het heel complex. Bovendien is klimaatadaptatie lastig tastbaar. Een stijgende zeespiegel is niet direct zichtbaar, terwijl je jezelf er al wel op moet voorbereiden. Het gaat om maatregelen voor de lange termijn, terwijl de politiek vaak op korte termijn wil scoren."

Business
Hoe zorg je er dan toch voor dat partijen erin mee gaan? Molenaar: "De verschillende partijen zien ook goed de kansen. Door slim te investeren, krijg je een mooie stad. Bovendien is de kennis die wij hier ontwikkelen ook ‘business'. Er zijn veel deltasteden in de wereld die met dezelfde problemen kampen en heel geïnteresseerd zijn in wat wij hier doen. Daardoor zien we tal van nieuwe programma's en centra ontstaan in Rotterdam."

Water- of duurzaamheidstoets?
De Rotterdamse strategie voor de klimaatadaptatie is er nu vooral op hoofdlijnen. De uitdaging is om dit ook te gaan borgen. "Het moet worden opgepakt door stedenbouwers en mensen die zich met bestemmingsplannen bezighouden. De watertoets speelt daarbij een belangrijke rol. We zijn nu aan het verkennen hoe we die precies willen inzetten. Het zou kunnen dat we een klimaatbestendige watertoets gaan ontwikkelen. De watertoets als proces staat natuurlijk niet ter discussie, juist omdat dit een bestaand instrument is, is het relevant om te verkennen hoe je adaptatie daaraan kunt verbinden. Daarnaast willen we ook een interne toets of checklist voor Duurzaamheid (waar adaptatie een integraal onderdeel vanuit maakt) voor de planprocedures ontwikkelen. De relatie met de watertoetsprocedure moeten we daarbij goed in het oog houden. Kortom: we zoeken naar een goede verankering van klimaatadaptatie en duurzaamheid in relatie tot de planprocedures.

Meer informatie
Kijk op http://www.rotterdamclimateinitiative.nl/