Gidsmodellen als hulpmiddel voor integratie water en RO

Het belang van een goede integratie van water en RO wordt door de meeste partijen onderschreven. Maar hoe ga je hier nou concreet mee om? De zogenaamde ‘gidsmodellen’ kunnen hierbij helpen. Het ministerie van IenM test deze methodiek in samenwerking met het actieprogramma Water en Ruimte.

De basis hiervoor is al in 1990 gelegd door een groep onderzoekers rond Sybrand Tjallingi die de methode van gidsmodellen hebben ontwikkeld. Daarna zijn varianten ontstaan, o.a. de gidsmodellen voor waterberging van het waterschap Rivierenland en de gidsmodellen van de website AquaRO. Toch werden ze nog weinig gebruikt in de RO praktijk. Het ministerie van IenM heeft vertegenwoordigers van de varianten bij elkaar gebracht, om de methode voor de RO beter geschikt te maken. Zo zijn testversies ontstaan, die door IenM uitgeprobeerd worden in een serie workshops verspreid over Nederland. De workshops vinden plaats in samenwerking met het actieprogramma Water en Ruimte en met verschillende gemeenten en waterschappen.gidsmodel260

“Ik denk dat we nu vat op de materie beginnen te krijgen.” Aan het woord is Vincent Grond, landschapsarchitect van GrondRR en gespecialiseerd in het thema water en ruimte. Hij was één van de drijvende krachten achter AquaRO. Vanuit deze ervaringen heeft hij samen met Robbert de Koning en Peter Groenhuijzen de IenM gidsmodellen opgesteld.

Inzichtelijk

Maar wat zijn gidsmodellen precies? In feite zijn het ruimtelijke schema's die de beperkingen en kansen van water als drager van ruimtelijke structuren inzichtelijk maken. De gidsmodellen zijn opgebouwd uit een 'ondertekening' (die de landschappelijke en hydrologische informatie biedt van de basissituatie) en daarboven een geschematiseerde weergave van de manier waarop water en groen als drager van de ruimtelijke structuur kunnen fungeren. Aan de hand van de gidsmodellen kan het aspect ‘water’ mede bepalend worden voor hoofdstructuren van ruimtelijke ontwikkelingen.

Grond vindt dat dit verder moet gaan dan alleen het aspect ‘water’. Water wordt immers vaak gezien als een van de vele aspecten in een planproces. Als je ‘water’, ‘bodem’ en ‘groenstructuur’ in één ruimtelijke pijler samenbrengt, is de kracht en effectiviteit veel groter. Dit idee is natuurlijk niet nieuw, een verschil met de veel gemaakte groenblauwe visies is er wel: hierin werd water vooral als decoratie gezien. In deze doorwerking worden álle waterdoelen geborgd (o.a. veiligheid, droge voeten en sanitatie), evenals de doelen van bodem en groen.

Natuurlijke alliantie

Gidsmodellen zijn een hulpmiddel voor workshops, en om de denkmanier van een groep plannenmakers te stroomlijnen. Dus: meer vanuit regionale structuren denken en op basis hiervan plannen verder invullen. Grond: “Dat klinkt heel logisch, maar dat gebeurt nog veel te weinig. Bij reguliere planprocessen is meer nodig dan een gidsmodel, hiervoor is de methode van de natuurlijke alliantie in ontwikkeling, samen met Hasse Goosen van WUR/ Alterra en Geert-Jan Verkade Curnet.

Het enige wat we doen is het consistent ordenen van informatie binnen een consistent denkkader. We merken dat de plannenmakers dit waarderen, omdat het een duidelijk handelingsperspectief geeft. En de methode stimuleert dat de vakdeskundigen op een actieve en creatieve manier meeontwerpen, ontwerpers groeien door in een regierol.

Amersfoort

IenM en het actieprogramma Water en Ruimte zijn betrokken bij een proeftuin, waarin de methode wordt toegepast bij de nieuwe structuurvisie die voor de gemeente Amersfoort. Ook is deze methode gebruikt voor een watervisie voor de gemeente Giessenlanden. Grond: “In eerste instantie waren de mensen van de gemeente sceptisch. Maar dat is omgedraaid: ze vonden de watervisie meer integraal dan hun structuurvisie. Ze willen nu onderzoeken of deze methode ook voor de nieuwe structuurvisie zelf kan worden ingezet.”