De Waterwet & watertoetsproces

Op 22 december 2009 is de Waterwet in werking getreden. Deze wet verstevigt de relatie tussen water en ruimtelijke ordening. Volgens Peter de Putter - jurist bij Sterk Consulting - neemt de onderlinge afhankelijkheid tussen de verschillende overheden toe. "We zullen het lef moeten hebben om elkaar aan de voorkant recht in de ogen te kijken."


Kort samengevat regelt de Waterwet het beheer van oppervlaktewater en grondwater. Ook verbetert de wet de samenhang tussen waterbeleid en ruimtelijke ordening. De Waterwet biedt instrumenten om het waterbeheer op een doeltreffende en doelmatige manier op te pakken. Op rijksniveau wordt een nationaal waterplan gemaakt. Dit plan bevat de hoofdlijnen van het nationale waterbeleid en de daartoe behorende aspecten van het nationale ruimtelijk beleid. De provincies maken één of meer regionale waterplannen. Deze plannen bevatten het provinciale beleid. De ruimtelijke aspecten van die plannen van Rijk en provincies worden aangemerkt als structuurvisies in de zin van de Wro. Op basis van deze structuurvisies kunnen AMvB's of provinciale verordeningen worden opgesteld. Op deze manier kunnen de plannen van de Waterwet doorwerken in de ruimtelijke ordening en ervoor zorgen dat de waterbelangen op een goede manier worden geborgd.

Invloed

De Putter - die nauw betrokken was bij de totstandkoming van de Waterwet - geeft aan dat dit op bestuurlijk vlak veel invloed heeft. "Als waterautoriteit zal men waar nodig een stevige vuist moeten durven maken, niet om de kwelgeest uit te hangen, maar juist om de grote wateropgave te realiseren. En dat zie ik ook al wel gebeuren. Mijn inschatting is dat partijen elkaar de eerstkomende jaren wat vaker voor de rechter gaan zien."

Waterautoriteit

De Putter vindt dat er qua afstemming tussen waterbeheer en ruimtelijke ordening nog een wereld te winnen is. "Ik hoop dat zeker ambtelijk en bestuurlijk Nederland inzien dat er aan de voorkant debat moet plaatsvinden en keuzes moeten worden gemaakt. Je ziet dat het water steeds meer sturend wordt in de ruimtelijke ordening. Zonder een goed waterbeheer valt er ruimtelijk weinig te ordenen. De onderlinge afhankelijkheid tussen de partijen neemt daardoor toe. Als ik dan kijk naar het watertoetsproces, dan zul je elkaar dus veel meer aan de voorkant moeten vinden. Ga niet op elkaar zitten wachten." De Putter roept waterbeheerders dan ook op om zich daadwerkelijk als ‘waterautoriteit' te laten gelden. "Help een gemeente bij het opstellen van een bestemmingsplan. Neem bijvoorbeeld in je eigen waterplan een RO-paragraaf op. Giet je waterkennis in een RO-jasje. Dat gebeurt nu nog veel te weinig en het zou de afstemming een stuk makkelijker maken."

Behoorlijk bestuur

Het watertoetsproces is in formele zin niet verplicht bij het opstellen van structuurvisies en waterplannen, maar De Putter ziet dat toch anders. "Voor mij is de watertoets niets meer of minder dan zorgvuldig met elkaar omgaan bij het maken van RO-plannen. Het is een concretisering van het zorgvuldigheidsbeginsel uit de Algemene wet bestuursrecht. Ik durf dan ook wel te stellen dat vanuit deze wet het watertoetsproces wel verplicht is bij het opstellen van structuurvisies. De rechter toetst steeds vaker of het zorgvuldigheidsbeginsel goed is toegepast en het watertoetsproces maakt daar deel van uit. Als waterbeheerder kun je dus vrij sterk staan. Andersom kun je als gemeente je punt ook maken door bijvoorbeeld goed gemotiveerd af te wijken van het wateradvies van een waterbeheerder. Behoorlijk bestuur is eenvoudig samen te vatten: behandel de ander zoals je zelf behandeld wilt worden."

Discussie

De Putter verwacht dat de discussie rondom de inpassing van water in ruimtelijke plannen alleen nog maar toe zal nemen. "Op elke vierkante meter in Nederland liggen overheden, tal van belangen, wettelijke regelingen en ruimteclaims. Het is van groot belang dat partijen samen aan de slag gaan en elkaar aan de voorkant recht in de ogen kijken. De hete aardappels moeten zo vroeg mogelijk op tafel komen en opgelost worden. Nu zie je vaak dat partijen de echt heikele vragen laten liggen en zoiets blijft je het hele proces achtervolgen. Leuk of niet, de één kan niet meer zonder de ander. De tijd dat je het zelf allemaal kon oplossen, ligt ver achter ons!"

Meer informatie
www.waterwet.nl