Nieuw zicht op toxische druk in Nederlands oppervlaktewater

Gepubliceerd 10 november 2021

In de Atlas Natuurlijk Kapitaal geven zes nieuwe kaarten een beeld van de toxische druk van giftige stoffen en stoffenmengsels in het Nederlandse oppervlaktewater. Hoe hoger de druk, hoe meer het leven in en rond het water wordt belemmerd. Dit leven is een graadmeter voor de kwaliteit van ons water en kan worden gezien als ‘early warning’ voor mogelijke beperkingen in het veilig gebruik van water. Het opsporen en aanpakken van giftige stoffen en stofmengsels is dus belangrijk voor natuur, milieu en mens.

Gewoonlijk wordt de waterkwaliteit beoordeeld met beschermende normen voor afzonderlijke stoffen. Die blijven, voor bescherming. Maar stoffen komen nooit alleen, en dat leidt tot een netto-toxische druk, als leidraad voor de prioriteit voor herstelmaatregelen. Daarom startte STOWA in 2016 met een nieuwe aanpak van ecotoxiciteit: de Ecologische Sleutelfactor Toxiciteit. In deze aanpak kijkt de STOWA niet alleen naar de toxische druk per aangetroffen stof op het waterleven, maar ook naar de totale toxische druk van de aangetroffen stoffen in interactie met elkaar.

Het rapport Toxiciteit van Nederlands oppervlaktewater in de jaren 2013-2018 van de STOWA brengt de toxische druk voor bijna 8.600 Nederlandse locaties in kaart. Onderzoekers van Ecofide en het RIVM berekenden in opdracht van STOWA de toxische druk van chemische stoffen in het Nederlandse oppervlaktewater. De onderzoekers gebruikten daarvoor gegevens over de aanwezigheid van deze stoffen. De 21 waterschappen en Rijkswaterstaat verzamelden deze gegevens in de periode 2013-2018 met watermonsters op 8.591 locaties in Nederland.

Daarbij onderscheidden zij vijf stofgroepen: ammonium (NHx), metalen, PAK’s (polycyclische aromatische koolwaterstoffen), gewasbeschermingsmiddelen en overige organische milieuverontreiniging.

Op de Atlas Natuurlijk Kapitaal geven zes kaarten een beeld van die toxische druk. De kaart Mengsel toxische druk – alle gemeten stoffen geeft een beeld van het effect dat alle aangetroffen stoffen samen in interactie met elkaar hebben op het leven in en rond het water.

Voor de website van Nature Today schreven Leo Posthuma (RIVM, KIWK-project Toxiciteit) en Jeannine Brand van de Atlas Natuurlijk Kapitaal een verhelderend achtergrondartikel over de nieuwste inzichten rond ecotoxiciteit, aan de hand van nieuwe concepten als toxische druk.

Bron: Stowa