Publiek geeft Waterinnovatieprijs 2019 aan zandige versterking van Houtribdijk

Gepubliceerd 13 december 2019

Het publiek heeft de Waterinnovatieprijs 2019 aan de zandige versterking van de Houtribdijk gegeven. Het project kreeg het hoogste aantal stemmen van 12 genomineerde projecten. In totaal werden er 6.000 stemmen uitgebracht.

Dat maakte Hein Pieper (dijkgraaf van waterschap Rijn en IJssel) op 12 december 2019 bekend tijdens het Waterinnovatiefestival in Utrecht. De Houtribdijk tussen Lelystad en Enkhuizen is volgens de jury een prachtig voorbeeld van innovatie: door de Houtribdijk met brede zandoevers te versterken, blijven omwonenden van het IJsselmeergebied veilig én gaat de natuur er in het hele gebied op vooruit.

De natuur als uitgangspunt

De Houtribdijk is de afgelopen 2 jaar deels traditioneel versterkt met breuksteen en gietasfalt en deels innovatief met grote zandpakketten die tegen de dijk zijn aangelegd. Hierdoor ontstonden brede, zandige oevers met een volume van 10 miljoen m3 zand, dat de klappen van het water opvangt. Deze techniek, om een dijk veiliger te maken, is wereldwijd nog niet eerder toegepast in een binnenmeer zonder eb en vloed en heeft verschillende voordelen.

Het zand waarmee de Houtribdijk is versterkt, komt uit het Markermeer zelf. De zachte overgang van zand naar water wijkt af van de vele steenoevers in het IJsselmeergebied. Dat trekt andere vissen en waterdieren aan waardoor de biodiversiteit in het Markermeer en IJsselmeer toeneemt en ook de waterkwaliteit verbetert. Zo’n natuurvriendelijke oplossing wordt ook wel Building with Nature genoemd.

Trintelzand

Van zand en klei dat vrijkwam bij de zandwinning heeft Rijkswaterstaat bovendien een nieuw, nat natuurgebied in het Markermeer gecreëerd: Trintelzand. Dit plasdras-gebied trekt nu al volop vogels en ander leven aan.

Zandverstuivingen

Het project kende het afgelopen jaar ook tegenslag: een deel van het gras sloeg niet aan, waardoor het zand ging verstuiven en de weg zelf enkele malen moest worden afgesloten. Inmiddels is een hele grondlaag aangebracht op de oevers en extra gras ingezaaid. De dijk heeft daardoor in de afgelopen maanden in razend tempo een groener uiterlijk kregen en de zandverstuivingen behoren gelukkig tot het verleden.

Projectleider Henk Meuldijk zegt hierover: ‘Het is een echte innovatie, we zijn namelijk de 1e in de wereld die zo grootschalig zand als dijkversterking hebben aangebracht. Ondanks alle voorzorgsmaatregelen is er toch veel verstuiving van zand geweest. Daar hebben de weggebruikers en wijzelf goed de balen van gehad. Ik ben blij dat we dit probleem goed hebben opgelost door onder andere een extra laag grond aan te brengen.’

Vervolg versterking Houtribdijk

Rijkswaterstaat werkt tot medio 2020 aan de afronding van de dijkversterking, waaronder de uitbreiding van Trintelzand in het Markermeer en de aanleg van een watersportstrand bij Lelystad. Ook wordt er samen met de TU Delft en andere kennispartijen de komende jaren onderzoek uitgevoerd naar de ontwikkeling van de oevers en de flora en fauna in het gebied.

Deze kennis wordt niet alleen gebruikt voor het toekomstige beheer en onderhoud, maar ook om het gebruik van zand waar mogelijk bij andere dijkversterkingen in te zetten. Het project kan nu al rekenen op internationale belangstelling en dankzij de hierboven genoemde onderzoeksbasis kan deze innovatie ook echt een exportproduct worden.

Over de Waterinnovatieprijs

De Waterinnovatieprijs wordt georganiseerd door de Unie van Waterschappen en is bedoeld voor innovatieve projecten en technieken die al in de ontwikkelingsfase zijn. De prijs kende dit jaar 5 categorieën: waterveiligheid, schoon water, voldoende water, digitale transformatie en een publieksprijs.

Samen werken aan een veiliger Nederland

De Houtribdijk breekt de kracht van de golven van het IJsselmeer en Markermeer en beschermt zo het hele IJsselmeergebied tegen hoogwater. De dijk is de afgelopen 2 jaar versterkt als onderdeel van het landelijke Hoogwaterbeschermingsprogramma. In dit programma voeren Rijkswaterstaat, de waterschappen, markt en kennisinstituten de grootste dijkversterkingsoperatie ooit uit en worden meer dan 1.100 km aan dijken en bijna 500 sluizen en gemalen aangepakt.

Bron: Rijkswaterstaat