Na 43 jaar weer een nieuwe geologische kaart van Nederland

Op 5 oktober 2018 onthulden in Utrecht Paul de Krom, voorzitter Raad van Bestuur TNO, Sandor Gaastra (directeur-generaal Klimaat en Energie Ministerie van Economische Zaken en Klimaat) en Erik Jan van Kempen (programma-directeur-generaal Omgevingswet Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties) de nieuwste geologische kaart van het Koninkrijk der Nederlanden.

Deze historische gebeurtenis vond plaats ter ere van de honderdste verjaardag van kartering in Nederland. Traditioneel wordt de stand van de kennis van de Nederlandse ondergrond door de Geologische Dienst Nederland (GDN), onderdeel van TNO, samengevat in een overzichtskaart die maar één keer in de paar decennia wordt uitgebracht. De laatste kaart dateert van 1975. De nieuwe kaart biedt een vernieuwde blik op de ondergrond van de Noordzee. Verder is er de primeur dat het gehele Koninkrijk der Nederlanden inclusief Aruba, Curaçao, Sint Maarten, Bonaire, Sint Eustatius en Saba in kaart is gebracht.

Geologische kartering

Minister Lely van Waterstaat stelde in 1918 de voorloper van de Geologische Dienst Nederland in, met als opdracht om voor Nederland systematisch de geologie te karteren. Tegenwoordig heeft GDN de taak om op nationale schaal inzicht te bieden in de aanwezigheid van natuurlijke hulpbronnen zoals gas, olie, grondwater, steenzout, zand, grind en klei, en in geologische risico’s zoals kusterosie en bodemdaling. Paul de Krom, voorzitter van de Raad van Bestuur van TNO: ‘De inrichting van de bovengrond kan niet zonder kennis van de ondergrond. Ondanks dat het werk van GDN grotendeels “ondergronds” gebeurt, ziet iedere Nederlander uiteindelijk toch het resultaat van dit werk. De nieuwe geologische kaart is daarvan een prachtige illustratie.’

Geologische kaart

Honderd jaar na aanvang is de systematische geologische kartering van Nederland nog altijd springlevend. De kennis van de ondergrond wordt samengevat in een overzichtskaart, die te gebruiken is als illustratie bij de geologische geschiedenis van Nederland. Zo brengt de kaart in beeld hoe jong Nederland geologisch gezien is, gevormd in de laatste honderdduizenden jaren door de zee, rivieren, de wind, landijs, vegetatie en uiteindelijk de mens.

Het hele Koninkrijk in beeld

Tirza van Daalen, directeur van GDN: ‘Het verschijnen van een nationale geologische kaart is een bijzondere gebeurtenis. Na 43 jaar is er nu weer een nieuwe kaart, niet alleen van Nederland zelf maar van ons hele Koninkrijk. De geologie van het Caribisch deel van het Koninkrijk is (nu nog) minder systematisch in kaart gebracht dan die van Europees Nederland. Maar met het meenemen van Caribisch gebied op deze kaart spreekt GDN de intentie uit om hier in de toekomst meer aandacht aan te besteden. Wij zijn heel trots dat wij met de nieuwe kaart de inspanningen en deskundigheid van onze medewerkers hebben kunnen vereeuwigen.’

De geologie van het Caribisch deel van het Koninkrijk heeft niets te maken met die van Nederland in Europa. Maar het doel is in beide gebieden gelijk: het bieden van een geologische raamwerk voor de inschatting van het potentieel van geologische hulpbronnen en de eventuele geologische risico’s. In het Caribisch deel bevinden zich bijvoorbeeld twee actieve vulkanen, bestaat de kans op aardbevingen en tsunami’s en kunnen tropische orkanen leiden tot kustafslag, overstromingen en aardverschuivingen.

Bron: TNO