Geslaagde publieksavond ‘Impacts of Sea Level Rise’

De strategie van Oranje tegen Mexico tijdens het WK van 2014 als metafoor voor klimaatadaptie: een filmfragment met oud-international Dirk Kuijt zorgde voor de nodige hilariteit toen milieuwetenschapper Marjolijn Haasnoot dit interview toonde om te illustreren welke strategieën we zouden kunnen volgen om een stijgende zeespiegel het hoofd te bieden. Het was een van de hoogtepunten tijdens een fascinerende bijeenkomst over de mogelijke gevolgen van zeespiegelstijging.

Zestig aanstormende wetenschappelijke talenten uit 23 verschillende landen hadden zich maandag 27 augustus al gebogen over het fenomeen zeespiegelstijging in verleden, heden en toekomst. Daar kwamen in de avond nog eens zo’n 140 belangstellenden bij tijdens een lezingen- en debatsessie in de Blauwe Zaal van het Utrechtse Marinus Ruppertgebouw. Weerman en poolonderzoeker Peter Kuipers Munneke leidde de avond in goede banen. Op zijn vraag of er ook beleidsmakers in de zaal waren bleef het angstvallig stil. ‘Ze zullen het wel druk hebben met onze kust te beschermen’ was zijn gevatte reactie.

Niet alleen natte voeten

Het probleem van een stijgende zeespiegel zit ‘m niet alleen in natte voeten, was de strekking van de lezing van Piet Hoekstra, fysisch geograaf en decaan van de faculteit Geowetenschappen. Als voorbeeld noemde hij de Mekongdelta, met zijn fijnmazige net aan irrigatiekanalen, waar het wassende zeewater in combinatie met bodemdaling ook nog eens een dramatische verzilting dreigt te veroorzaken, met gigantische gevolgen voor de plaatselijke voedselproductie. Bas de Boer (Instituut voor Marien en Atmosferisch onderzoek, Universiteit Utrecht) ging in zijn lezing onder andere in op het smelten van de poolkappen in het verre verleden en de nog steeds voortdurende bodemdaling in Noord-Amerika die daar het gevolg van is.

Prikkelen

Vervolgens schetste Michiel van der Meulen (TNO – Geologische Dienst Nederland) hoe de Nederlandse kustlijn zich de afgelopen millennia ontwikkelde en wat de menselijke invloeden waren als gevolg van inpoldering en turfwinning. Hij prikkelde zijn gehoor met de stelling dat de Nederlandse welvaart is ondergebracht op een potentieel zeer onveilige plek en dat de natuur nu eenmaal niet is te beteugelen, maar ‘wie weet wat de mensheid nog voor oplossingen in petto heeft – de middeleeuwers konden zich tenslotte ook geen voorstelling maken van onze hedendaagse technologische verworvenheden.’

Observeren en modelleren

Het belang van nauwkeurige observatie en het opstellen van modellen was het onderwerp van het betoog van Roderik van de Wal, evenals Bas de Boer verbonden aan het Instituut voor Marien en Atmosferisch onderzoek. Uit satellietmetingen blijkt dat de zeespiegelstijging in toenemende mate is bij te schrijven op het conto van de smeltende ijskappen. Met die kennis kunnen we iets zeggen over zeespiegelstijging in de toekomst, maar: zowel het smelten van de Antarctische gletsjers als extreme waterstanden hebben complexe oorzaken, die ook nog eens verschillen in de tijd en de exacte locatie. Meten is ook hier dus weten.

Scenario’s

Marjolijn Haasnoot van onderzoeksinstituut Deltares wees op het belang van een goede voorbereiding. Essentieel daarbij is het opstellen van diverse scenario’s en het vermogen tijdig te kunnen overschakelen op een ander scenario, mocht dat nodig zijn. Net zoals de Nederlandse bondscoach het zijn elftal had voorgehouden in de voorbereiden van het duel tegen Mexico tijdens het WK van 2014 – met succes, zoals we weten. Hoeveel het water gaat stijgen is nu niet exact te voorspellen, evenmin als het tempo waarin dat gebeurt. Plannenmakers zullen dus rekening moeten houden met al die onzekerheden.

Debatsessie

Tot slot gingen de sprekers met elkaar en met het publiek in discussie over uiteenlopende onderwerpen, variërend van de politieke voorwaarden voor een duurzame aanpak tegen zeespiegelstijging tot de vraag of ons ‘badkuipmodel’ wel zo’n goed voorbeeld is voor andere landen. Als afsluitende overweging gaf discussieleider Peter Kuipers Munneke zijn gehoor nog de vraag mee of alle onderzoeksinspanningen niet gericht zouden moeten worden op de zuidelijke oceanen en Antarctica. De tijd zal het leren.

Breed initiatief

De conferentie Impacts of Sea Level Rise werd internationaal geïnitieerd vanuit de organisaties INQUA en PAGES en ontving ondersteuning vanuit Nederland van het NESSC en Deltares. De organisatie van het congres in Nederland was een samenwerking van de Universiteit Utrecht, TNO - Geologische Dienst Nederland, NIOZ, TU Delft en de Universiteit Leiden.

Bron: Universiteit Utrecht