Algemene procespraktijk

Visualiseren van de interactie tussen waterbelangen en andere ruimtelijke functies
De nieuwe handreiking watertoetsproces geeft duidelijkheid over het formeel te volgen spoor voor het doorlopen van het proces. In de praktijk van de RO-processen zijn het vooral de minder formele sporen waarin de partijen extra kunnen investeren in kwaliteit en effectiviteit. Digitaal geproduceerde en bewerkbare kaartbeelden, bieden voor die informele kanten van de planontwikkeling een krachtige ondersteuning. Ze moeten dan wel aan de volgende eisen voldoen:

• afgestemd zijn op het plangebied;
• relevant zijn voor het watertoetsproces;
• stimuleren en verhelderen door inspirerende en interactieve beelden

Ontwikkeling Zuidas Randstad-Noord
Dit betreft een grootschalig ontwikkelingsplan waarin tientallen actoren samenwerken. In dit netwerk heeft de waterbeheerder Waternet als één van de spelers op gelijkwaardige basis deelgenomen aan de planontwikkeling. Daardoor zijn de waterbelangen proactief op de kaart gekomen. Specifiek regionale facetten moesten blijven sporen met tal van andere (vaak gebiedsoverstijgende) plannen.

Structuurvisie Hoeksche Waard

Vroegtijdig waterbelangen kenbaar maken, maar ook vinger aan de pols houden
In de Hoeksche Waard werken de gemeenten Binnenmaas, Cromstrijen, Korendijk, Oud-Beijerland en Strijen samen op het gebied van ruimtelijke planning. Daartoe hebben ze de Commissie Structuurplan Hoeksche Waard in het leven geroepen. Op 8 juli 2008 heeft die bestuurlijke commissie het Ontwerp Ruimtelijk Plan van de Structuurvisie Hoeksche Waard vastgesteld. Waterschap Hollandsche Delta miste daarin te veel van de sturende uitgangspunten en aanbevelingen uit het al langer bestaande Waterstructuurplan Hoeksche Waard. Het gevolg van een tijdelijke ontsporing, veroorzaakt door ziekte van één medewerker van het waterschap. Het probleem is inmiddels opgelost, maar leverde een paar stevige leermomenten op. Lees verder 

De watertoets op het Streekplan Ontwikkelingsbeeld Noord-Holland Noord
Dit voorbeeld toont de wijze waarop in dit streekplan met looptijd van 2004 tot 2014 (en daarna) verslag is gedaan van het doorlopen van het watertoetsproces.
Zie voorbeeld 

Getrapte melding van een initiatief en daarna vinger aan de pols
Ruimtelijke plannen worden bij de gemeente Amersfoort niet rechtstreeks door de afdeling RO aangemeld bij de waterbeheerder, maar maken eerst een tussenstop bij de afdeling Waterbeheer van de gemeente zelf. Daar werkt onder meer Jan van ’t Klooster. ‘Ik zie die plannen en bekijk het op alle mogelijke wateraspecten. Heb ik er vragen over, dan zijn de RO-collega’s in de buurt. Vervolgens mail ik een concept van wat uiteindelijk het wateradvies moet worden naar het waterschap. Zij schrijven het echte advies.'

Doordat de gemeente zich al zelf proactief in de wateraspecten heeft verdiept, is goed periodiek overleg tussen gemeente en waterschap tijdens de ontwikkelingsfase vanzelfsprekend. ’t Klooster: ‘En dat is nodig, want neem bijvoorbeeld de nieuwbouwwijk Vathorst. Dat was landbouwgebied waar flink wat water kon worden geborgen. Van die bergingscapaciteit mag niets af. Daarover - en ook over het verbod op uitloogbare materialen - zijn keiharde afspraken vastgelegd in het contract tussen gemeente en projectontwikkelaar. Maar wat zie je in de praktijk? Tijdens de uitvoering worden door allerlei wijzigingen steeds stukjes van de bergingscapaciteit afgesnoept. Er komt nooit wat bij. Met het waterschap hebben we de afspraak gemaakt dat dit niet leidt tot stagnatie in de uitvoering. We rapporteren al die beetjes minder berging aan het waterschap. Zij houden de bergingsboekhouding bij. Als  het totaal een interessante volume bereikt, gaan we weer rond de tafel zitten om te bekijken waar en hoe we dat in één keer compenseren.'

Goede wateroplossing in nieuw glastuinbouwproject
Agriport 7 is een nieuwe locatie voor glastuinbouw, centraal in de kop van Noord-Hollland. Al in de eerste fase van de planvorming is uitgegaan van  waterzaken zoals peilbeheer, waterberging en kwaliteit van gietwater. Dit heeft geleid tot creatieve oplossingen zoals ondergrondse hemelwateropslag en voldoende vervangend water ter compensatie van het glasoppervlak. Projectontwikkelaar Robert Kielstra zegt: ‘Elk gebied is specifiek, daarom moet je vroegtijdig het watervraagstuk bij de kop pakken, om tot een optimale inrichting te kunnen komen.’ Het heeft dus zeker geloond dat de initiatiefnemers al vanaf het eerste begin het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier heeft benaderd.

Wietse Kalma, gemeente Heerenveen:

‘Investeer als gemeente in waterkennis!’
Met regelmaat wordt aan waterbeheerders voorgehouden dat het belangrijk is om de ‘taal van de ruimtelijke plannenmakers’ te kunnen spreken. Vertalen van waterbelangen en -opgaven in ruimtelijke strategieën en doelen maakt het communiceren en samenwerken een stuk effectiever. ‘Dat klopt,’ zegt Wietse Kalma van de gemeente Heerenveen, ‘Maar het is minstens zo effectief als ook de gemeenten investeren in kennis van watersystemen en het beheer daarvan. Dan werk je van twee kanten.’
Lees verder