Waterberging - Natuur

Achtergrond
In het waterbeleid van de 21e eeuw (WB21) is aangegeven dat het kabinet met het waterbeheer wil anticiperen op klimaatveranderinge (zeespiegelstijging, droge zomers, hogere hoogwaterstand in rivieren) en bodemdaling. Dit is nodig om ernstige wateroverlast en watertekort zo veel mogelijk te voorkomen.
Het kabinet wil dat de mogelijkheden moeten worden benut om waterbeheer te combineren met andere functies zoals landbouw en natuur. De ideeën over de mate waarin waterberging met natuur is te combineren liepen echter sterk uiteen, van “win-win” tot “desastreus voor natuur”.

Pilotprogramma Waterberging-Natuur
Om beter zicht te krijgen op wat de mogelijkheden zijn om waterberging en natuur te combineren, is in 2002 het "Pilotprogramma Waterberging en Natuur" gestart.

Deelnemers:

• V&W (RIZA in opdracht van DGW),
• Unie van Waterschappen,
• Staatsbosbeheer,
• Natuurmonumenten
• LNV (Directie Natuurbeheer,
• Expertisecentrum, GRR).

Gedurende vier jaar is een vijftal projecten (pilots), verspreid over Nederland, gevolgd.

Opdracht
De belangrijkste vragen die binnen dit pilotprogramma zijn opgepakt waren:

• Wat zijn effecten van waterberging op natuur? (met nadruk op de vegetatie)
• Hoe verloopt waterberging: functioneert het gebied en komt de inzet overeen met de verwachting?
• Hoe verandert de waterkwaliteit van het beekwater bij hoogwater?
• Verbetert de waterkwaliteit na passering van het retentiegebied?
• Hoeveel slib blijft achter na hoogwater, en van welke kwaliteit is dit?
• In hoeverre kunnen overstromingsmoerassen bijdragen aan de verbetering van de waterkwaliteit? Welke eisen zijn er aan het beheer?
• In hoeverre spelen inundatieperiode en -duur een rol?
• Kan jong kleibos worden ingezet voor de opvang (bergen of vasthouden) van water? En biedt dit ook kansen voor de natuur?
• Wat is nodig om in landbouwgebied een waterberging-natuurproject te realiseren? In hoeverre is er sprake van ontwikkeling van ongewenste soorten of wildschade?

Resultaten
De resultaten van de vijf pilots bieden beheerders en planmakers extra onderbouwing bij het maken van keuzes rond waterberging en natuur. De onderzoeksresultaten geven niet alleen gebiedsspecifieke antwoorden, maar ook inzicht in meer generieke vragen rond waterberging en natuur. Hoewel er nog ‘ puzzelstukjes’ missen, kan een aantal conclusies worden getrokken. Sommige hiervan bevestigen eerdere ideeën en voegen een nuancering of kwantificering hieraan toe. Ook zijn we praktische aspecten ten aanzien van inrichting en beheer tegengekomen die achteraf anders hadden gekund.