EU beleid voor waterschaarste en droogte

Inleiding
Niet alleen in Nederland wordt beleid gemaakt voor tijden van watertekorten, ook op Europees niveau vindt beleidvorming plaats. Zie de uitleg over de Europese Beleidscyclus.

In de mededeling van de Europese Commissie aan het Europees Parlement en de Raad, d.d. 18-7-2007 doet de commissie een voorstel voor ‘De aanpak van waterschaarste en droogte in de Europese Unie’. De Raad (Milieu) heeft in het najaar van 2007 een gezamenlijke reactie ("Raadsconclusies") aangenomen. Nederland heeft een standpunt over dit voorstel ingenomen. De plenaire behandeling van dit voorstel in het Europees Parlement was op 9 oktober 2008.
Op deze pagina vindt u de essenties van het voorstel van de Europese Commissie inclusief de Raadsconclusies, de essenties van het standpunt van Nederland en een op Nederland gerichte samenvatting van de door het Parlement aangenomen teksten.

Essenties van het voorstel 
Mede als gevolg van de klimaatverandering hebben we steeds vaker te maken met waterschaarste en droogte. Het gaat om een wereldwijd probleem en de Europese Unie blijft niet gespaard. Ook bij het opstellen van de Kaderrichtlijn Water (2000), en de resoluties ‘Waterbeheer in ontwikkelingslanden’ (2003) en ‘Natuurrampen’ (2006) heeft de Europese Unie aandacht besteed aan waterschaarste en droogte. Nu staat de aanpak van waterschaarste en droogte binnen de Europese Unie centraal (Zie het document aan de rechter kant "Voorstel EC aanpak waterschaarste").

'Droogte' betekent dat er tijdelijk minder water beschikbaar is; 'waterschaarste' betekent dat de vraag naar water structureel groter is dan de beschikbare hoeveelheid (download aan de rechter kant de raadconclusies over waterschaarste). Tot op heden heeft ten minste 11% van de Europese bevolking en 17% van het grondgebied met waterschaarste te kampen gehad. Recente trends geven een forse toename van de waterschaarste in heel Europa te zien, zie http://ec.europa.eu/environment/water/pdf/1st_report.pdf.
Gezien het belang van water voor welzijn, economie en milieu doet de Europese Commissie voorstellen voor een aanpak van deze problematiek. Prioriteit één: efficiënt en zuinig omgaan met water, met nadruk op het beheer van de vraag naar water.

De volgende maatregelen worden voorgesteld:

1. Invoering van een doeltreffend prijsbeleid voor water, volgens het principe "de gebruiker betaalt";
2. Een efficiëntere toewijzing van water en watergerelateerde financiering. Let bij grondbestemming op beschikbare watervoorraden ter plaatse;
3. Verbetering van het droogterisicobeheer
   • Waar nodig het ontwikkelen van droogterisicobeheerplannen
   • Opzetten van een systeem voor vroegtijdige waarschuwing voor droogten
   • Onderzoek naar de mogelijkheid van het gebruik van het EU Solidariteitsfonds en het Europees Mechanisme voor Civiele Bescherming;
4. Eventuele aanleg van extra watervoorzieningsinfrastructuur
5. Watergerelateerde belangen integreren in alle EU regelgeving en in criteria voor toekenning van EU-fondsen;
6. Bevordering van waterefficiënte technologieën en praktijken;
7. Bevordering van de totstandkoming van een waterbesparingcultuur in Europa;
8. Verbetering van de kennis en de gegevensvergaring
   • Een heel Europa bestrijkend informatiesysteem voor waterschaarste en droogten
   • Kansen voor onderzoek en technologische ontwikkeling.

Essenties van de reactie van Nederland 
De Nederlandse regering onderkent de problematiek, maar wijst er ook op dat de Commissiemededeling in de eerste plaats een reactie is op problemen in de zuidelijke lidstaten. Voor Nederland volstaat de huidige regelgeving. Het nationale beleid, de Kaderrichtlijn Water en de afspraken met België en Duitsland zijn voor Nederland voldoende. Een aantal zaken die de Commissie voorstelt, zoals waterprijsbeleid, wordt in Nederland al breed toegepast. Vanwege de grote verschillen binnen Europa is het probleem van droogte en waterschaarste het beste door de lidstaten zelf of in kleinere samenwerkingsverbanden aan te pakken. Definitieve voorstellen dienen wel kritisch op proportionaliteit en subsidiariteit bekeken te worden. Download aan de rechter kant het document over de algemene standpunten van de Nederlandse regering.

Samenvatting van de door het Parlement aangenomen teksten 
Het Europees Parlement benadrukt dat water van essentieel belang is voor het leven. Leidraad voor waterbeleid moet dan ook zijn: iedereen heeft eerlijke toegang tot water, ook de komende generaties. Download aan de rechter kant het document "Resolutie Europees Parlement".

Het Parlement steunt de door de Europese Commissie voorgestelde beleidsopties en maatregelen. Het vraagt de Europese Commissie een doorlopend programma te presenteren met precieze maatregelen, realistische doelen en tijdslimieten voor het verwezenlijken van de maatregelen. Het vraagt om een voortgangsrapport in 2009.

Het Parlement verzoekt om een diepteonderzoek naar de relatie tussen de ontwikkeling van biobrandstoffen en de beschikbare watervoorraden.
Het Parlement is van mening dat een etiketteringsysteem voor het waterverbruik van produkten een geschikt middel zou zijn om tot duurzamer watergebruik te komen, zo ook een keurmerk voor duurzaam waterbeheer en vrijwillige waterbesparingsprogramma ’s voor economische sectoren als landbouw, toerisme, industrie. Ook dringt het erop aan dat waterprestatiecriteria deel gaan uitmaken van bouwnormen voor gebouwen.

Het parlement waardeert de oprichting van het Europees Waarnemingscentrum voor droogte en het vroege waarschuwingssysteem. Het benadrukt dat nationale gegevens moeten worden aangevuld met gestandaardiseerde regionale en lokale seizoensinformatie over neerslagniveaus en sectoroverschrijdend verbruik, voor het bevorderen van een degelijke strategische besluitvorming.

Het Europese Parlement benadrukt de noodzaak van integratie van het watervraagstuk in alle beleidssectoren en de samenwerking tussen alle politiek niveaus (nationaal, regionaal en lokaal). Ook wil het de solidariteit tussen de gebruikers in stroomafwaarts en stroomopwaarts gelegen gebieden bevorderen en daarmee afwenteling voorkomen.
Droogtebeheer hoort thuis in de -volgens de KRW vereiste- stroomgebiedbeheerplannen.

De links in dit document op een rij:
Beleidscyclus Europese Unie
Voorstel van EC voor aanpak waterschaarste en droogte in de EU
Algemene standpunt van de Nederlandse regering
Raadsconclusies wsd_st13888 nl07
Resolutie Europees Parlement, 9 okt 2008